30/12/2007
Η βαθμοθηρία στιγματίζει τους μαθητές
Κυνηγώντας το άριστα από τις γυμνασιακές τάξεις χάνουν το παιχνίδι της πραγματικής μάθησης,
σύμφωνα με έρευνα του ΕΚΚΕ
Του Αποστολου ΛακασαΤο κυνήγι του καλού βαθμού στιγματίζει την προσπάθεια των Ελλήνων μαθητών. Από το δημοτικό έως και το λύκειο οι μαθητές έχουν συνδέσει την πρόοδό τους με τον καλό βαθμό και αυτό καταλήγει να αποτελεί αυτοσκοπό, στερώντας τους τη διάθεση να μάθουν, να χαρούν την εκπαιδευτική διαδικασία, να διευρύνουν τους ορίζοντές τους. Αποτέλεσμα της στάσης αυτής είναι η παπαγαλία, το άγχος, η πίεση αλλά τα έξοδα των γονιών, που πολλές φορές επιθυμούν μέσα από την πρόοδο των παιδιών τους να… δικαιώσουν τα δικά τους όνειρα. Είναι μάλιστα ενδεικτικό ότι και οι γονείς πιέζουν τα παιδιά για όλο και καλύτερους βαθμούς.
Ειδικότερα, όπως δείχνει έρευνα του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ), οι εννέα στους δέκα μαθητές γυμνασίου (91,9% το ακριβές ποσοστό) δηλώνουν ότι τους ενδιαφέρει πολύ ο βαθμός στα μαθήματα και ότι θα ήθελαν να παίρνουν πάντα καλούς βαθμούς. Και το ποσοστό αυτό αυξάνεται στους μαθητές λυκείου.
Οι γονείς πιέζουν
Από την άλλη, το 97% των μαθητών των δημοτικών σχολείων είναι πεπεισμένοι ότι «οι γονείς τους θέλουν να έχουν καλούς βαθμούς», το 41% των μαθητών των γυμνασίων ανέφεραν ότι οι γονείς τους ελέγχουν προκειμένου να είναι σίγουροι ότι διάβασαν τα μαθήματά τους, ενώ το 34,4% των μαθητών του Λυκείου δήλωσαν ότι οι γονείς τους τούς «πιέζουν» για να έχουν υψηλούς βαθμούς και τους ενδιαφέρει πολύ ο βαθμός… Από την πλευρά τους, οι έξι στους δέκα εκπαιδευτικούς (59,3%) δηλώνουν ότι το ισχύον σύστημα «καλλιεργεί την ψύχωση του καλού βαθμού». Αυτό οδηγεί εν μέρει και στην παραγωγή αρίστων και πολύ καλών μαθητών, που όμως δεν επιβεβαιώνουν τις επιδόσεις τους κατά τις κρίσιμες εισαγωγικές εξετάσεις στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Συγκεκριμένα, από την έρευνα του ΕΚΚΕ για «το ελληνικό σχολείο στην αυγή του 21ου αιώνα» (υπεύθυνες της 10μελούς ομάδας έργου ήταν οι κ. Λάουρα Μαράτου – Αλιμπράντη, Αφροδίτη Τεπέρογλου και Ιωάννα Τσίγκανου), προκύπτουν τα ακόλουθα:
- Η βαθμοθηρία στα ελληνικά σχολεία αρχίζει από το γυμνάσιο. Είναι, εν μέρει, απόρροια της μαζικής παραγωγής αρίστων στο δημοτικό (το 75% των μαθητών βαθμολογείται με «άριστα», 9 ή 10) που πλέον θέλουν να συνεχίσουν με καλές επιδόσεις στο γυμνάσιο. Βέβαια, στο δημοτικό οι δάσκαλοι είναι πιο ελαστικοί και –μέσω και της βαθμολόγησης– έχουν την πρόθεση να ενθαρρύνουν τους μαθητές. Αντίθετα, στο γυμνάσιο το ποσοστό των αρίστων είναι 10,1% ενώ πολύ καλή βαθμολογία πήρε το 21,8% (όλοι τους βαθμολογήθηκαν από 17 και πάνω με άριστα το 20).
- Οι απαντήσεις των μαθητών γυμνασίου αποκαλύπτουν μια έντονη τάση βαθμοθηρίας, καθώς το 91,9% δήλωσαν ότι θα ήθελαν πάντα να έχουν καλούς βαθμούς. Η τάση αυτή είναι ισχυρότερη στα κορίτσια (94%) σε σχέση με τα αγόρια (90%).
- Στο λύκειο οι άριστοι και οι πολύ καλοί μαθητές αυξάνονται, καθώς μεγαλώνει και η προσπάθεια, αφού στην Γ’ Λυκείου είναι οι κρίσιμες εξετάσεις για την εισαγωγή στο πανεπιστήμιο. Με βάση τη βαθμολογία τους, σχεδόν οι δύο στους τρεις 64%) είναι πολύ καλοί μαθητές (43%) και άριστοι (21%). Η βαθμοθηρία αυξάνεται ακόμη περισσότερο –σε σχέση με τους μαθητές γυμνασίου– στους μαθητές λυκείου, εκ των οποίων το 92,9% δήλωσαν ότι θα ήθελαν να παίρνουν πάντα μεγάλους βαθμούς (91,2% για τα αγόρια, 94,5% για τα κορίτσια).
Λάθος εικόνα
- Ομως, τόσο οι μαθητές όσο και οι εκπαιδευτικοί και των δύο πρώτων βαθμίδων θεωρούν ότι το ισχύον σύστημα αξιολόγησης δεν αντανακλά την πραγματική εικόνα του μαθητή. Είναι εντυπωσιακό πόσο ξεκάθαρη εικόνα έχουν τα περισσότερα ενδεκάχρονα και δωδεκάχρονα παιδιά των δημοτικών σχολείων που συμμετείχαν στην έρευνα, τα οποία, με ρεαλισμό και ειλικρίνεια απάντησαν ότι από το 75% που βαθμολογήθηκαν με άριστα, μόνο το 41,9% θα παραμείνουν άριστοι.
- Το 60,6% των δασκάλων και καθηγητών που συμμετείχαν στην έρευνα δήλωσαν ότι το ισχύον σύστημα αξιολόγησης και βαθμολογίας είναι αναξιόπιστο. Ο ένας στους δύο εκπαιδευτικούς (49,2%) πιστεύει ότι το σύστημα δεν ενισχύει την αυτοεκτίμηση του μαθητή, ενώ οι θετικές εκτιμήσεις περιορίζονται στο 33,7%.
- Ταυτόχρονα, το 59,3% των δασκάλων και καθηγητών (56% στους άνδρες και οι 62,2% στις γυναίκες) δηλώνουν ότι το σύστημα βαθμολόγησης «καλλιεργεί την ψύχωση του καλού βαθμού». Οι επτά στους δέκα εκπαιδευτικούς πιστεύουν ότι η ψύχωση του καλού βαθμού εντοπίζεται στους γονείς και καλλιεργείται στους μαθητές από το σπίτι.
- Ενας στους δύο εκπαιδευτικούς (56,3%) θεωρούν ότι το σύστημα βαθμολόγησης ενισχύει τον ανταγωνισμό στο σχολείο μεταξύ των μαθητών με αποτέλεσμα να ενισχύονται οι πιέσεις στους μαθητές. Μάλιστα, το 48,3% των εκπαιδευτικών δήλωσαν ότι το άγχος για τον καλό βαθμό δημιουργεί στους μαθητές και άλλου τύπου –πλην της βαθμοθηρίας– ακραίες καταστάσεις, όπως διάφορες φοβίες.
- Μάλιστα, ιδιαίτερα σημαντικό κρίνεται το ότι το 38,9% των εκπαιδευτικών πιστεύουν πως το σύστημα αξιολόγησης και βαθμολογίας δημιουργεί στιγματισμούς και διαφοροποιήσεις ανάμεσα στους μαθητές. Πάντως, με 44,7% υπερτερεί μεταξύ των καθηγητών η αντίθετη απόψη.
Διαχωρισμός στην τάξη
- Ομως, τα ίδια τα παιδιά πιστεύουν ότι γίνεται διαχωρισμός καλών και κακών μαθητών μέσα στην τάξη. Είναι επίσης χαρακτηριστικό ότι το 62,4% των μαθητών γυμνασίου δήλωσαν πως ο καθηγητής συμπεριφέρεται καλύτερα στους «καλούς» μαθητές, ενώ μόλις το 36,3% παραδέχτηκε ότι ο καθηγητής συμπεριφέρεται το ίδιο σε όλους.
Βέβαια, καθώς το ελληνικό σχολείο αποτελεί το πρώτο χώρο κοινωνικοποίησης για τα παιδιά, η πίεση, το άγχος αλλά και οι ψυχαναγκασμοί για την καλή βαθμολογία σαφώς επηρεάζουν το χτίσιμο της προσωπικότητας του παιδιού που πλέον μαθαίνει να λειτουργεί όχι με γνώμονα το δικό του ένστικτο και τις επιθυμίες του, αλλά με γνώμονα τις «επιταγές» και τις κρίσεις των μεγάλων.
Πορτρέτο του «καλού» και του «κακού» μαθητή
Ο «καλός» μαθητής. Είναι συνεπής, παρακολουθεί τα μαθήματά του, είναι έξυπνος, έχει αίσθηση του καθήκοντος. Αυτά τα χαρακτηριστικά αποδίδουν οι εκπαιδευτικοί στον «καλό μαθητή». Κατά τους εκπαιδευτικούς κυρίαρχο κριτήριο είναι το ενδιαφέρον και τη συμμετοχή στο μάθημα (90,5%), και κατά δεύτερο λόγο η προσπάθεια του μαθητή να βελτιώνεται (82,1%). Επίσης αξιολογούν πόσο έξυπνος είναι ένας μαθητής (48,8%), πόσο έχει την αίσθηση εκπλήρωσης του καθήκοντος (36,1%) και πόσο συμμορφώνεται στις υποδείξεις τους (9,8%).
Ο «κακός» μαθητής. Είναι αδιάφορος. Αυτό φτάνει για έναν εκπαιδευτικό ώστε να χαρακτηρίσει έναν μαθητή «κακό». Το 93,8% έχουν κυρίαρχο κριτήριο για την αξιολόγηση του μαθητή το εάν είναι ή όχι αδιάφορος στα μαθήματα. Ακολουθούν η στασιμότητα εξέλιξης (53,5%), η μη εκπλήρωση των υποχρεώσεών του (48,5%), και η κακή προσαρμογή (39,2%). Στην τελευταία θέση το κριτήριο της εξυπνάδας (26%).
Οι λόγοι της αποτυχίας των παιδιών στο σχολείο
Τα παιδιά δυσκολεύονται να κατανοήσουν την ύλη, ενώ είναι αμελή και δεν συγκεντρώνονται στα μαθήματά τους. Αυτοί είναι για τους εκπαιδευτικούς οι δύο βασικοί λόγοι της σχολικής αποτυχίας των μαθητών. Ειδικότερα, με βάση τις απαντήσεις τους στην έρευνα του ΕΚΚΕ, το 78,7% των εκπαιδευτικών κρίνει ότι είναι πολύ βασικός λόγος αποτυχίας το γεγονός ότι οι μαθητές δυσκολεύονται να κατανοήσουν τη διδακτέα ύλη (βέβαια, δεν διευκρινίζεται εάν είναι θέμα δυσκολίας της ύλης ή κενών των μαθητών). Το 77,9% των εκπαιδευτικών θεωρούν ότι τα παιδιά αποτυγχάνουν διότι δεν ενδιαφέρονται. Αυτό συνδυάζεται και με το γεγονός ότι το 72,7% των εκπαιδευτικών πιστεύουν ότι οι μαθητές δεν είναι συγκεντρωμένοι στην τάξη, γι’ αυτό και αποτυγχάνουν.
Ιδιαίτερα υψηλό είναι το ποσοστό –69,3%– όσων εκπαιδευτικών πιστεύουν ότι οι μαθητές αποτυγχάνουν διότι έχουν λιγότερες ικανότητες από αυτές που απαιτούνται, ενώ το 59,8% θεωρεί ότι η κοινωνική προέλευση (επάγγελμα γονέων, κοινωνικο-οικονομικό στάτους) είναι στοιχείο καθοριστικό για την πορεία του μαθητή.
Τέλος, ο ένας στους δύο εκπαιδευτικούς (ποσοστό 49,8%) θεωρεί ότι οι μαθητές αποτυγχάνουν διότι δεν τους βοηθούν οι γονείς τους, δηλαδή οι εκπαιδευτικοί θεωρούν ότι οι μαθητές δεν έχουν την απαραίτητη –ψυχολογική κυρίως και όχι τόσο για φροντιστήρια κ.λπ.– οικογενειακή στήριξη.
Το 76,6 των μαθητών απουσιάζουν σπανίως
Είτε είναι άρρωστοι είτε αργούν να ξυπνήσουν, ένα είναι το βασικό: βρίσκουν ευκαιρία για να απουσιάσουν από το σχολείο. Σύμφωνα με τις απαντήσεις των μαθητών γυμνασίου και λυκείου στην έρευνα του ΕΚΚΕ, το 76,6% απουσιάζει σπάνια από το σχολείο, το 19,1% μερικές φορές, το 2% συχνά και το 1,9% πολύ συχνά.
Το 87% των μαθητών ανέφεραν ότι η ασθένεια είναι ο πιο συνήθης και βασικός λόγος για να απουσιάσουν από το σχολείο.
Κατά δεύτερο λόγο, απουσιάζουν γιατί αργούν να ξυπνήσουν (και άρα βρίσκουν μια δικαιολογία για… σκασιαρχείο όχι μόνο για την πρώτη ώρα μαθήματος αλλά και για όλη την ημέρα).
Συνολικά 21,5% των μαθητών έδωσε αυτήν την απάντηση, όμως… δυσκολότερα ξυπνούν τα αγόρια (το 25,5% απάντησε σχετικά) έναντι του 17,4% των κοριτσιών.
Το 10,2% των μαθητών δήλωσε ότι ορισμένες φορές απουσιάζουν γιατί δεν έχουν τη διάθεση να πάνε στο σχολείο. Επίσης, το 10,2% τα… φόρτωσε στο λεωφορείο προς το σχολείο. Και αφού δεν το πρόλαβαν αποφάσισαν να μην πάνε σχολείο. Το 4,8% των μαθητών απουσιάζουν κάποιες φορές που δεν έχουν προλάβει να μελετήσουν τα μαθήματά τους, ενώ το 3,1% των μαθητών δήλωσαν ότι απουσίασαν γιατί έπρεπε να βοηθήσουν τους γονείς τους.
Στο δημοτικό οι μαθητές είναι, εύλογα, πολύ πιο επιμελείς. Το 86,1% δηλώνουν ότι απουσιάζουν σπάνια, ενώ μερικές φορές απουσιάζει το 10,5%, πολύ συχνά το 1,7% και συχνά το 0,8%. Οι λόγοι των απουσιών δεν διαφέρουν από εκείνους που επικαλούνται οι μαθητές του γυμνασίου και του λυκείου.
Τα τρία μαθήματα «αγκάθια»
Μαθηματικά, Φυσική, Ιστορία είναι τα μεγαλύτερα «αγκάθια» για τα Ελληνόπουλα.
- Στο Δημοτικό, το 28,6% των παιδιών δήλωσε ότι δυσκολεύεται περισσότερο στα Μαθηματικά, κατά δεύτερο λόγο στην Ιστορία (18%), ακολουθεί η Γεωγραφία (9,8%) και η Φυσική (6,6%).
- Η ίδια εικόνα και στο γυμνάσιο. Από τους μεταξεταστέους οι περισσότεροι «μένουν» στα Μαθηματικά (το 28,9% των μαθητών στην Α’ Γυμνασίου και στη Β’ Γυμνασίου το 39,9%). Ακολουθεί η Ιστορία (στην Α’ Γυμνασίου το ποσοστό είναι 20% στην Β’ Γυμνασίου 30,8%). Την τρίτη θέση για την Α’ Γυμνασίου καταλαμβάνουν τα Αρχαία (11,2%) και ακολουθούν οι ξένες γλώσσες (10,8%), ενώ για την Β’ Γυμνασίου η Φυσική (συνολικό ποσοστό 18,6%) και η Χημεία (17,2%).
Οι μαθητές ισχυρίζονται ότι δυσκολίες που έχουν σχετίζονται με το ίδιο το μάθημα, τις απαιτήσεις των εκπαιδευτικών, το σύστημα διδασκαλίας και εξέτασης, τη διδακτέα ύλη ή το βιβλίο, ενώ πολλοί λίγοι αποδίδουν ευθύνες στη δική τους προσπάθεια.
Ενδεικτικά, όπως δηλώνουν οι ίδιοι οι μαθητές, που συμμετείχαν στην έρευνα του ΕΚΚΕ, «είναι δύσκολο μάθημα», «έχει δύσκολες ασκήσεις», «έχω πολλά να διαβάσω», «έχει πολλή δουλειά στο σπίτι», «έχει μεγάλα κείμενα», «δεν καταλαβαίνω το μάθημα», «έχει πολλές πράξεις και προβλήματα», «είναι μπερδεμένα και περίπλοκα», «είναι βαρετό», «είναι κουραστικό», «δεν μας τα εξηγούν καλά», «δυσκολεύομαι να αποστηθίσω», καθώς και «βαριέμαι όταν διαβάζω».
Η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας Ο εκσυγχρονισμός, δηλαδή η παρακολούθηση και προσαρμογή προς τις εκάστοτε διεθνείς οικονομικές κυρίως συνθήκες, ώστε να διασφαλίζεται η σταθερότητα και η συνεχής πρόοδος και να προλαμβάνονται οι οπισθοδρομήσεις και τα αδιέξοδα, δε νοείται χωρίς να λαμβάνει υπόψη δύο κυρίως παράγοντες:
την τάση παγκοσμιοποίησης της οικονομίας, που είναι κυρίως αναπόφευκτο αποτέλεσμα της απελευθέρωσης του διεθνούς εμπορίου, και την ανάπτυξη της τεχνολογίας κυρίως στον τομέα της επικοινωνίας χάριν της πληροφορικής, η οποία αποφασιστικά επιβάλλει και καθοδηγεί την παγκοσμιοποίηση.
Αυτά σημαίνουν ότι, βαθμιαία, ολόκληρος ο πλανήτης γίνεται ένας ενιαίος χώρος. Ό,τι κάνει κάθε άνθρωπος, όπου γης, μπορεί να επηρεάσει τη ζωή και το μέλλον των άλλων ανθρώπων στον υπόλοιπο πλανήτη. Λ. χ. η άφρων ληστρική εκμετάλλευση των δασών της Ινδονησίας και του Αμαζονίου στη Βραζιλία προκαλεί τεράστιες και ανεξέλεγκτες πυρκαγιές, που επηρεάζουν τις κλιματολογικές συνθήκες σ΄ ολόκληρη τη γη. Ή το ύψος των επιτοκίων στις ΗΠΑ ή τη Γερμανία έχει άμεσο αντίκτυπο στις υπόλοιπες οικονομίες, όπου γης, και συνεπώς και στην Ελλάδα. Τα οικονομικά σύνορα ισοπεδώνονται από την κατάργηση προστατευτικών δασμών, ποσοστώσεων και απαγορεύσεων εισαγωγής, ενώ τα εθνικά σύνορα δεν μπορούν να παρεμποδίσουν την επικοινωνία, την πληροφόρηση, τον επηρεασμό μιας χώρας, ενός λαού, από τους άλλους. Οι τηλεπικοινωνιακοί δορυφόροι υπήρξαν η κύρια αιτία της κατάρρευσης του υπαρκτού σοσιαλισμού, αφού τα ψέματα πάνω στα οποία στηριζόταν η προπαγάνδα του δεν άντεξαν στη δορυφορική απομυθοποίησή τους.
Η δημιουργία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ξεκίνησε για να σταματήσουν οι πόλεμοι δια της οικονομικής συνεργασίας, αλλά τα τελευταία χρόνια, προχωρεί με την οικονομική και νομισματική ενοποίηση, για να μπορέσουν οι χώρες- μέλη με το ενιαίο νόμισμα και τη μεγιστοποίηση των οικονομικών χώρων να επιβιώσουν σε συνθήκες συχνά ανελέητου διεθνούς ανταγωνισμού.
Σήμερα τον έλεγχο της παγκόσμιας οικονομίας έχουν κυρίως η Βόρεια Αμερική, η Ιαπωνία και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Όμως, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Διεθνούς Τράπεζας, μετά 20 έτη νέες οικονομικές δυνάμεις θα αμφισβητήσουν αυτή την οικονομική κυριαρχία. Πρόκειται για τις πυκνότερες σε πληθυσμό χώρες του κόσμου, που με τους αναπτυξιακούς ρυθμούς τους καλπάζουν προς εντυπωσιακές οικονομικές κατακτήσεις. Τα ονόματά τους: Κίνα, Ινδία, Ινδονησία, Βραζιλία και Ρωσία (αν η τελευταία ξεπεράσει τους κλυδωνισμούς κατά τη μετάβασή της από κεντρικά διευθυνόμενη σε ελεύθερη οικονομία).
Η απάντηση στο εύλογο ερώτημα «κι εμείς οι Έλληνες τι πρέπει να κάνουμε;» είναι απλή, αλλά κι εξαιρετικά δύσκολο να υλοποιηθεί. Θα πρέπει να γίνουμε ανταγωνιστικοί σε όλα τα επίπεδα. Αυτό σημαίνει: α) να παράγουμε προϊόντα που ζητά η διεθνής, αλλά και η ελληνική αγορά, β) να παράγουμε σε κόστος που επιτρέπει τιμές ανάλογες προς τις διεθνείς και, ει δυνατόν, χαμηλότερες, γ) τα προϊόντα μας να έχουν ποιότητα και ποικιλίες, που προτιμά η διεθνής κατανάλωση, δ) να συναλλασσόμαστε με προοπτική χρόνου και όχι με τη λογική του ό,τι αρπάξουμε μια και έξω. Δηλαδή με συνέπεια προς τις συμβατικές δεσμεύσεις μας, καλόπιστα και με σεβασμό στον πελάτη. Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να συνεχίσουμε και να αυξήσουμε τις εξαγωγές μας και θα μπορούν τα ελληνικά προϊόντα να αντιμετωπίσουν επιτυχώς τα ξένα και μέσα στην ελληνική αγορά. ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ «ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ» Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 80-100 λέξεις. Β.1. Να σχολιάσετε το χωρίο του κειμένου: «Οι τηλεπικοινωνιακοί δορυφόροι δορυφορική απομυθοποίησή τους» σε 60-80 λέξεις.
Β.2. Να βρείτε 1 συνώνυμο για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις και να τις ετυμολογήσετε: κατάρρευση, απομυθοποίηση, οπισθοδρομήσεις, αναπόφευκτο, διεθνείς.
Β.3. Με ποια συλλογική πορεία αναπτύσσεται το κείμενο; Γ. Η παγκοσμιοποίηση δεν περιορίζεται πια στον οικονομικό τομέα.Έχει γίνει πολιτική, κοινωνική και πολιτιστική, διαμορφώνοντας με τελείως διαφορετικό τρόπο τις παγκόσμιες εξελίξεις. Μέσα σ΄ αυτή τη δίνη των αλλαγών πώς θα μπορούσαν να διατηρήσουν τη φυσιογνωμία τους οι μικρότεροι πληθυσμιακά και ασθενέστερα οικονομικά λαοί; Να αναπτύξετε τις απόψεις σας σε ένα άρθρο για την εφημερίδα του σχολείου σας. (500-600) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Ο αρθρογράφος αναφέρεται στην οικονομική παγκοσμιοποίηση και στη συνέπεια της αλληλεξάρτησης των λαών. Η παγκοσμιοποίηση και η τεχνολογική επικοινωνιακή εξέλιξη είναι προϋποθέσεις του εκσυγχρονισμού.Τα κρατικά εμπόδια παρακωλύσουν να εμποδίσουν την αλληλεπίδραση των λαών, μια που η τεχνολογία συνέλαβε στην παύση του επικοινωνιακού απομονωτισμού χωρών με ολοκληρωτικά καθεστώτα. Παράλληλα, η ευρωπαϊκή ένωση αρχικά έπαυσε τους πολέμους, σήμερα αντιμετωπίζει τον παγκόσμιο ανταγωνισμό. Οι σημερινές αναπτυγμένες οικονομικά δυνάμεις θα δώσουν μελλοντικά τη θέση τους σε ανερχόμενες δυνάμεις. Σ΄ αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα, για να ανταπεξέλθει, οφείλει να παράγει προϊόντα ανάλογα της ζήτησης, ποιοτικά, χαμηλού κόστους, με συνέπεια στους πελάτες.
Β.1. Οι τηλεπικοινωνιακοί δορυφόροι βοήθησαν στην πτώση ολοκληρωτικών καθεστώτων, γιατί οι λαοί της Ανατολικής Ευρώπης δεν ήξεραν τι πράγματι συμβαίνει εκτός συνόρων, αφού η προπαγάνδα του καθεστώτος περιείχε στοιχεία που αποδοκίμαζαν τις συνθήκες και τον τρόπο ζωής των δυτικών λαών. Οι δορυφόροι μετάφεραν την αληθινή εικόνα στους καταπιεσμένους λαούς οι οποίοι συγκριτικά αντελήφθησαν τη δεθνή οικονομική και κοινωνική κατάσταση τους και εξεγέρθησαν έναντι των τυράννων. Η ουσιαστική πληροφόρηση με τη βοήθεια της τεχνολογίας αφόπλισε τους λαούς και εδώ αναδεικνύεται η αξία της συντελούμενης παγκοσμιοποίησης.
Β.2. κατάρρευση: γκρέμισμα/ κατά + ρέω απομυθοποίηση: απαξίωση/ από + μυθοποίηση<μύθος<ποίηση οπισθοδρομήσεις: αναχρονίσεις/ όπισθεν + δρομέω- ω αναπόφευκτο: αναπότρεπτο/ ανά + από + φεύγω διεθνείς: οικουμενικές/ διά + έθνος Β.3. Η συλλογιστική πορεία του κειμένου είναι παραγωγική. Ο συγγραφέας αρχίζει από τη γενική έννοια του εκσυγχρονισμού και καταλήγει συγκεκριμενοποιώντας την έννοια του εκσυγχρονισμού στο εκπαιδευτικό σύστημα.
Γ. «Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ»
Η αλλαγή διάρθρωσης της οικονομίας σε παγκόσμιο επίπεδο, η μείωση των αποστάσεων λόγω της ανάπτυξης των επιστημών και των νέων τεχνολογιών και η διεθνοποίηση των μέχρι πρότινος εθνικών προβλημάτων επέφεραν μια «νέα τάξη πραγμάτων» που συνοπτικά πολλοί αποκαλούν «παγκοσμιοποίηση». Αν και η παγκοσμιοποίηση αρχικά είχε μόνο οικονομικό χαρακτήρα, σταδιακά επεκτάθηκε σε όλους τους τομείς της συλλογικής ζωής. Τώρα πια όλοι μιλούν για την άσκηση μιας παγκόσμιας πολιτικής από τα ισχυρά κράτη, για την όξυνση κοινωνικών φαινομένων και προβλημάτων, μέχρι και για τη διάδοση μιας παγκόσμιας κουλτούρας.
Οι μικρότερες πληθυσμιακά και οικονομικά ασθενέστερες χώρες τις περισσότερες φορές παθητικά ακολουθούν τις παγκόσμιες εξελίξεις παρά τις διαμορφώνουν. Συχνά είναι τα φαινόμενα οικονομικής και πολιτικής τους εξάρτησης από την πολιτική των κραταιών χωρών, αλλά και της ισοπέδωσης της ιδιαίτερης πολιτιστικής φυσιογνωμίας τους. Μέσα σ΄αυτές τις συνθήκες δεν εισακούονται οι χώρες με μικρότερη επιρροή, πράγμα που αποτελεί παραβίαση των δικαιωμάτων της αυτοδιαδιάθεσης και του αυτοκαθορισμού. Εξάλλου, καταστρατηγούνται τα δικαιώματα του επί ίσοις όροις διαλόγου, του αμοιβαίου σεβασμού και τις ισότητας μεταξύ των μελών της διεθνούς κοινότητας.
Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω εύλογο είναι να αναρωτιέται κανείς πώς οι μικρότερες χώρες θα μπορούσαν να αποκτήσουν στον παγκόσμιο χάρτη των εξελίξεων τη θέση που πραγματικά δικαιούνται. Προς την κατεύθυνση αυτή κινείται και το έργο των υπερεθνικών οργανισμών και των διεθνών δικαστηρίων. Σε ακραίες περιπτώσεις ανισοτήτων και αδικιών κάθε λαός μπορεί να καταφύγει στη χρήση έννομων μέσων για την αποκατάσταση της δικαιοσύνης, της ισότητας και της ισορροπίας.
Όμως κάθε λαός πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι «κρατά την τύχη του στα δικά του χέρια». Χρειάζονται συλλογικές και συντονισμένες προσπάθειες των μικρότερων χωρών για να εξελιχθούν σε υπολογίσιμες δυνάμεις στο παγκόσμιο στερέωμα. Η αλήθεια είναι ότι κάθε χώρα διαθέτει στοιχεία που μπορεί να αξιοποιήσει και να αναδείξει για να κατακτήσει μια, αν όχι ισότιμη, τουλάχιστον αξιοπρεπή θέση στη διεθνή κοινότητα. Πρώτα απ΄ όλα κάθε λαός πρέπει να αποκτήσει το αίσθημα της εθνικής αυτοσυνειδησίας. Η καλλιέργεια και η ανάπτυξη της εθνικής γλώσσας και γραμματείας αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο για την απόκτηση του αισθήματος αυτού. Είναι ο τρόπος που κάθε λαός έχει για να εκφράσει και να προωθήσει σκέψεις και συναισθήματα. Κοντά στη γλώσσα έρχεται και η ανάπτυξη των τεχνών. Η πολιτιστική παράδοση του παρελθόντος συντηρείται και μεταλαμπαδεύεται στα σύγχρονα καλλιτεχνικά έργα, επιβεβαιώνοντας ότι δεν είναι κάτι νεκρό, αλλά ζωντανός οργανισμός και φορέας των αξιών και των αρχών κάθε έθνους.
Εξάλλου, μέσα από την καλλιέργεια του αισθήματος της εθνικής αυτοσυνειδησίας, θα περιοριστεί το φαινόμενο της ξενομανίας. Οι πολίτες των μικρότερων χωρών θεωρούν πως η άκριτη υιοθέτηση του μοντέλου ζωής των ανεπτυγμένων χωρών αρκεί και για τη δική τους πρόοδο. Η πρόοδος όμως δεν επέρχεται μέσα από στείρες μιμητικές διαδικασίες.
Στόχος του άρθου μας είναι να αποδείξουμε ότι η παγκοσμιοποίηση αποτελεί τη νέα πρόκληση του 21ου αιώνα που θα πρέπει να αντιμετωπίσουν όλες οι χώρες.Και από την αντιμετώπιση της πρόκλησης αυτής όλοι οι λαοί μπορούν να βγουν κερδισμένοι και να ατενίσουν με περισσότερη σιγουριά και αισιοδοξία το μέλλον.
25/12/2007
Ερευνα Κοινωνική ανισότητα αναπαράγει το σχολείο
Επιτυγχάνουν όσοι παλιννοστούντες και μετανάστες μαθητές προέρχονται από οικογένειες με υψηλό επίπεδο μόρφωσης και μπορούν να αντεπεξέλθουν σ’ ένα ιδιαίτερα υψηλό κόστος, τόσο για την εκπαίδευσή τους όσο και για το πολιτισμικό τους προφίλ
Της Φιλομήλας Δημολαΐδου
“Όσοι από τους παλιννοστούντες και μετανάστες μαθητές τα καταφέρνουν δεν είναι επειδή ωφελούνται από εκπαιδευτικές πρακτικές που υποδηλώνουν τη “διαπολιτισμική ευαισθησία” της εκπαιδευτικής πολιτικήςΔεν είναι ούτε επειδή αξιοποιούν τη βοήθεια υποστηρικτικών σχολικών δομών, όπως των προγραμμάτων διδακτικής στήριξης -η αποτελεσματικότητα των οποίων είναι χαμηλή, αν κριθούν με βάση τις απαιτήσεις του κάθε τύπου σχολείου και τις επιτυχίες στις εισαγωγικές εξετάσεις για την ανώτατη εκπαίδευση” καταλήγει η έρευνα “Εκπαιδευτικός αποκλεισμός των παλιννοστούντων και μεταναστών μαθητών/τριών στα Ενιαία Λύκεια και Τεχνικά Επαγγελματικά Εκπαιδευτήρια του Ν. Θεσ/νίκης”, που διενήργησαν οι Τάσος Λιάμπας, λέκτορας στο Παιδαγωγικό τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, και Χρήστος Τουρτούρας, δρ. Επιστημών Αγωγής.
Όπως αναφέρουν στην έρευνα τους, επιτυγχάνουν εκείνοι/ες που λόγω μορφωτικής (και κοινωνικοοικονομικής) προέλευσης γίνονται ικανοί/ές να αντιμετωπίσουν την κοινωνική ανισότητα που αναπαράγει το σχολείο. Δηλαδή, επιτυχημένοι/ες είναι όσοι/ες προέρχονται κυρίως από οικογένειες με υψηλό επίπεδο μόρφωσης και μπορούν να αντεπεξέλθουν σ’ ένα ιδιαίτερα υψηλό κόστος, τόσο για την εκπαίδευσή τους όσο και για το πολιτισμικό τους προφίλ. Αγοράζουν, εν ολίγοις, πρόσθετες εκπαιδευτικές υπηρεσίες και εντάσσονται από νωρίς στον μονοπολιτισμικό, μονόγλωσσο εκπαιδευτικό θεσμό. Έτσι, αναγκάζονται να προσαρμοστούν στην κυρίαρχη (εθνική) νόρμα (γλωσσική, πολιτισμική, σχολική), διατηρώντας ταυτόχρονα τη μητρική τους γλώσσα.
ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Αναλυτικά, στο λύκειο η πλειοψηφία των παλιννοστούντων και μεταναστών μαθητών/τριών από χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης ανήκει συνήθως σε οικογένειες με ανώτερο μορφωτικό επίπεδο (69,7% και 61,2% αντίστοιχα).
Στο ΤΕΕ λιγότεροι παλιννοστούντες μαθητές/τριες προέρχονται από οικογένειες με ανώτερο μορφωτικό επίπεδο (35,4%) απ’ ό,τι με μεσαίο (54,2%), ενώ οι μετανάστες/τριες το αντίστροφο (47% και 36,1% αντίστοιχα).
Η βαθμολογία της πλειοψηφίας των παλιννοστούντων και μεταναστών μαθητών στο λύκειο γενικά, είναι σταθερά χαμηλή και στις τρεις τάξεις. Στις εξετάσεις για την εισαγωγή στα ΑΕΙ/ΤΕΙ, από τους παλιννοστούντες έγραψαν πάνω από τη βάση και πέρασαν σε κάποια σχολή τέσσερις στους δώδεκα (ή το 26,3% των 19 που πέρασαν συνολικά) και από τους μετανάστες οι 14 στους 23 (ή το 73,7% όσων πέρασαν). Όλοι προέρχονται από οικογένειες με μεσαίο (15,7%) και ανώτερο μορφωτικό επίπεδο (84,3%) και με γονείς που ασκούν επαγγέλματα περισσότερο μεσαίου και λιγότερο ανώτερου στάτους.
Αντίστοιχα, οι βαθμοί των παλιννοστούντων και μεταναστών μαθητών στο ΤΕΕ και στις τρεις τάξεις είναι σταθερά χαμηλοί. Στις εξετάσεις εισαγωγής στα ΤΕΙ, τρεις παλιννοστούντες και τέσσερις μετανάστες γράφουν πάνω από τη βάση, ενώ εισάγονται σε σχολές οι δυο από τους παλιννοστούντες και οι τρεις μετανάστες, που προέρχονται όλοι τους από οικογένειες με μεσαίο και υψηλό μορφωτικό επίπεδο, έχουν πατέρες τεχνίτες ή ανειδίκευτους και μητέρες νοικοκυρές.
ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΣΤΗΡΙΞΗ, ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ
Γενικά, παλιννοστούντες και μετανάστες προετοιμάζονται συνήθως 1-3 ώρες την ημέρα για το σχολείο (53% και 55,1% αντίστοιχα). Οι παλιννοστούντες επιλέγουν λιγότερο συχνά το φροντιστήριο ή τα ιδιαίτερα μαθήματα από ό,τι οι μετανάστες (56,5% και 81,3% αντίστοιχα), ενώ προτιμούν περισσότερο τη διδακτική στήριξη (Δ.Σ.) στο σχολείο (65,2% και 53,1% αντίστοιχα).
Η πλειοψηφία των παλιννοστούντων και μεταναστών/τριών παρακολουθεί μαθήματα Διδακτικής Στήριξης στο ΤΕΕ (88,2% και 82,9% αντίστοιχα) και λιγότεροι πηγαίνουν και φροντιστήριο (35,3% και 31,4% αντίστοιχα), ανεξαρτήτως του επιπέδου μόρφωσης της οικογένειας. Οι έξι που περνούν στα ΤΕΙ παρακολουθούν Δ.Σ. και δυο απ’ αυτούς κάνουν και φροντιστήριο.
ΔΟΥΛΕΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ
Από τους παλιννοστούντες μαθητές των λυκείων εργάζονται οι 4/30 (13,3%) κι από τους μετανάστες εργάζονται κυρίως οι Αλβανοί (4/12 ή 33,3%). Στους μαθητές των ΤΕΕ, που εργάζονται μετά το σχολείο, υπερέχουν οι μετανάστες (33,3%) έναντι των παλιννοστούντων (22,9%), ανεξαρτήτως μόρφωσης της οικογένειας προέλευσης.
Σε παλιννοστούντες και μετανάστες μαθητές λυκείων η γλώσσα που κυριαρχεί στο σπίτι είναι τα ελληνικά (57,5%), τα ρωσικά (19,5%), η ποντιακή διάλεκτος (5,7%), και τα αλβανικά (9,1%).
Αντίστοιχα, η γλώσσα που κυριαρχεί στο σπίτι των μαθητών των ΤΕΕ είναι τα ελληνικά (49,7%), τα αλβανικά (18,8%), τα ρωσικά (14%) και η ποντιακή διάλεκτος (9.7%).
Επειδή λοιπόν είχε καλή φήμη στη δημόσια ζωή και θαυμαζόταν όχι λιγότερο στην ιδιωτική του ζωή Εὐδοκιμῶν δέ δημοσίᾳ καί θαυμαζόμενος οὐχ ἧττον ἰδίᾳ τούς πολλούς κατεδημαγώγει καί παρέσυρε το λαό ακολουθώντας το σπαρτιατικό τρόπο ζωής. Γιατί , καθώς λένε, αυτή ήταν μια από τις πολλές ικανότητές τουκατεγοήτευε τῇ διαίτῃ λακωνίζων . Ἦν γάρ , ὥς φασι , μία δεινότης αὕτη τῶν πολλῶν ἐν αὐτῷ καίκαι ένας τρόπος να κερδίζει τους ανθρώπους να εξομοιώνεται με τους άλλους και να προσαρμόζεται μαζί τους μηχανή θήρας ἀνθρώπων , συνεξομοιοῦσθαι καί συνομοπαθεῖν τοῖς ἐπιτηδεύμασι καί ταῖς στις ασχολίες και στον τρόπο ζωής δεχόμενος ταχύτερες μεταβολές κι από το χαμαιλέοντα με τη διαφορά ότι εκείνος, όπως λένεδιαίταις , ὀξυτέρας τρεπομένῳ τροπάς του χαμαιλέοντος , πλήν ἐκεῖνος μέν , ὡς λέγεται , πρός ἕναδυνατεί να προσαρμόζεται σ’ ένα χρώμα, το λευκό· Για τον Αλκιβιάδη όμως που έκανε παρέα όμοια με καλούς και κακούς ἐξαδυνατεῖ χρῶμα τό λευκόν ἀφομοιοῦν ἑαυτόν · Ἀλκιβιάδῃ δέ διά χρηστῶν ἰόντι καί πονηρῶν τίποτα δεν υπήρχε που να μην μπορεί να μιμηθεί και που δεν το είχε δοκιμάσει αλλά στη Σπάρτη έδειχνε κλίση στη γυμναστικήὁμοίως οὐδέν ἦν ἀμίμητον οὐδ’ ἀνεπιτήδευτον , ἀλλ’ ἐν Σπάρτῃ γυμναστικός , εὐτελής , ήταν απλός, σοβαρός στην Ιωνία τρυφηλός, ευχάριστος, νωθρός στη Θράκη του άρεσε το κρασί, στους Θεσσαλούς η ιππασίασκυθρωπός , ἐν Ἰωνίᾳ χλιδανός , ἐπιτερπής , ῥᾴθυμος , ἐν Θράκῃ μεθυστικός , ἐν Θετταλοῖς και όταν συναναστρέφονταν με το σατράπη Τισσαφέρνη ξεπέρασε την περσική μεγαλοπρέπεια στο μεγαλείο και την ἱππαστικός , Τισσαφέρνῃ δέ τῷ σατράπῃ συνών ὑπερέβαλεν ὄγκῳ καί πολυτελείᾳ τήν Περσικήν πολυτέλεια.μεγαλοπρέπειαν .
ΚΕΙΜΕΝΟ 7 Μετά ταῦτα δέ οἱ στρατηγοί βραχέως ἕκαστος ἀπελογήσατο , ( οὐ γάρ προυτέθη σφίσι λόγος κατά τόν νόμον ) , καί τά πεπραγμένα διηγοῦντο , ὅτι αὐτοί μέν ἐπί τούς πολεμίους πλέοιεν , τήν δέ ἀναίρεσιν τῶν ναυαγῶν προστάξειαν τῶν τριηράρχων ἀνδράσιν ἱκανοῖς καί ἐστρατηγηκόσιν ἤδη , Θηραμένει καί Θρασυβούλῳ καί ἄλλοις τοιούτοις · και εἴπερ γέ τινας δέοι , και περί τῆς ἀναιρέσεως οὐδένα ἄλλον ἔχειν αὐτούς αἰτιάσασθαι ἤ τούτους οἷς προσετάχθη . Καί οὐχ ὅτι γε κατηγοροῦσιν ἡμῶν , ἔφασαν , ψευσόμεθα φάσκοντες αὐτούς αἰτίους εἶναι , ἀλλά τό μέγεθος τοῦ χειμῶνος εἶναι τό κωλῦσαν τήν ἀναίρεσιν . Τούτων δέ μάρτυρας παρείχοντο τούς κυβερνήτας καί ἄλλους τῶν συμπλεόντων πολλούς . Τοιαῦτα λέγοντες ἔπειθον τόν δῆμον · ἐβούλοντο δέ πολλοί τῶν ἰδιωτῶν ἐγγυᾶσθαι ἀνιστάμενοι · ἔδοξε δέ ἀναβαλέσθαι εἰς ἑτέραν ἐκκλησίαν · ( τότε γάρ ὀψέ ἦν καί τάς χεῖρας οὐκ ἄν καθεώρων ) , τήν δέ βουλήν προβουλεύσασαν εἰσενεγκεῖν ὅτῳ τρόπῳ οἱ ἄνδρες κρίνοιντο .
|
|
Μετά απ’ αυτά οι στρατηγοί |
| απολογήθηκαν ο καθένας σύντομα (γιατί δεν | |
| επιτράπηκε σ’ αυτούς να απολογηθούν όπως όριζε ο νόμος), | |
| και διηγούνταν όσα είχαν γίνει | |
| κι ότι αυτοί εναντίον των εχθρών έπλεαν | |
| κι ότι ανέθεσαν την περισυλλογή των ναυαγών | |
| σε άνδρες από τους τριήραρχους, ικανούς | |
| και που είχαν ήδη διατελέσει στρατηγοί, στο Θηραμένη | |
| και στο Θρασύβουλο και σ’ άλλους παρόμοιους. | |
| κι αν ίσως πρέπει κάποιους να κατηγορήσουν | |
| για την περισυλλογή | |
| κανέναν άλλο δεν μπορούν (να κατηγορήσουν) | |
| παρά αυτούς που είχαν αυτή τη διαταγή. | |
| Και είπαν ότι όχι επειδή μας κατηγορούν | |
| θα πούμε ψέματα λέγοντας πως αυτοί είναι οι αίτιοι, | |
| αλλά το μέγεθος του χειμώνα | |
| ήταν αυτό που εμπόδισε την περισυλλογή. | |
| Γι’ αυτά μάρτυρες παρουσίαζαν | |
| τους κυβερνήτες και πολλούς ακόμα από τους συμπλέοντες. | |
| Λέγοντας αυτά έπειθαν το λαό. | |
| Πολλοί από τους ιδιώτες ήθελαν να σηκωθούν | |
| και εγγυηθούν (για να αποφύγουν οι στρατηγοί τη φυλάκιση). | |
| Και φάνηκε καλό να αναβάλουν σ’ άλλη εκκλησία του Δήμου. | |
| (γιατί ήδη είχε αρχίσει να βραδιάζει και δε θα έβλεπαν τα χέρια) (που θα σήκωναν για την ψηφοφορία | |
| κι ανέθεσαν στη Βουλή αφού συντάξει προβούλευμα | |
| να εισηγηθεί με ποιο τρόπο οι άνδρες θα κρίνονταν. |
ΚΕΙΜΕΝΟ 8
Τοῖς μέν ἄλλοις οἷς ἔχομεν , ἅπερ ἤδη καί πρότερον εἶπον , οὐδέν τῶν ζῴων διαφέρομεν , ἀλλά πολλῶν καί τῷ τάχει καί τῇ ῥώμῃ καί ταῖς ἄλλας εὐπορίαις καταδεέστεροι τυγχάνομεν ὄντες · ἐγγενομένου δ’ ἡμῖν τοῦ πείθειν ἀλλήλους καί δηλοῦν πρός ἡμᾶς αὐτούς περί ὧν ἄν βουληθῶμεν , οὐ μόνον τοῦ θηριωδῶς ζῆν ἀπηλλάγημεν , ἀλλά καί συνελθόντες πόλεις ᾠκίσαμεν καί νόμους ἐθέμεθα καί τέχνας εὕρομεν , καί σχεδόν ἅπαντα τά δι’ ἡμῶν μεμηχανημένα λόγος ἡμῖν ἐστιν ὁ συγκατασκευάσας . Οὗτος γάρ περί τῶν δικαίων καί τῶν ἀδίκων καί τῶν καλῶν καί τῶν αἰσχρῶν ἐνομοθέτησεν , ὧν μή διαταχθέντων οὐκ ἄν οἷοί τ’ ἦμεν οἰκεῖν μετ’ ἀλλήλων . Τούτῳ καί τούς κακούς ἐξελέγχομεν καί τούς ἀγαθούς ἐγκωμιάζομεν . Διά τούτου τούς τ’ ἀνοήτους παιδεύομεν καί τούς φρονίμους δοκιμάζομεν · τό γάρ λέγειν ὡς δεῖ τοῦ φρονεῖν εὖ μέγιστον σημεῖον ποιούμεθα , καί λόγος ἀληθής καί νόμιμος καί δίκαιος ψυχῆς ἀγαθῆς καί πιστῆς εἴδωλόν ἐστιν .
|
Για τα άλλα που έχουμε |
| τα οποία και προηγουμένως ανέφερα, |
| δε διαφέρουμε σε τίποτα από τα ζώα, |
| αλλά από πολλά (ζώα) και στην ταχύτητα και στη δύναμη |
| και στα άλλα πλεονεκτήματα |
| συμβαίνει να είμαστε κατώτεροι. |
| αφότου όμως δημιουργήθηκε μέσα μας η ικανότητα να πείθουμε ο ένας τον άλλο |
| και να γνωστοποιούμε μεταξύ μας |
| αυτά που θέλουμε, |
| όχι μόνο από το να ζούμε σαν θηρία απαλλαγήκαμε, |
| αλλά και αφού συγκεντρωθήκαμε |
| και πόλεις ιδρύσαμε και νόμους θεσμοθετήσαμε |
| και τέχνες βρήκαμε, |
| και όλα σχεδόν όσα έχουν επινοηθεί από εμάς |
| ο λόγος τα συγκατασκεύασε μαζί μας. |
| Γιατί ο λόγος νομοθέτησε για τα δίκαια και τα άδικα |
| και για τα καλά και για τα κακά |
| που αν δεν είχαν ρυθμιστεί δε θα ήμασταν ικανοί |
| να συμβιώνουμε. |
| Μ’ αυτόν φανερώνουμε τους κακούς |
| και εγκωμιάζουμε τους καλούς. |
| Μ’ αυτόν εκπαιδεύουμε τους ανόητους |
| και δοκιμάζουμε τους φρόνιμους· |
| γιατί το να μιλάει κανείς όπως πρέπει |
| το θεωρούμε τη μεγαλύτερη απόδειξη της σωστής σκέψης |
| και ο λόγος της αλήθειας και του νόμου και του δικαίου |
| είναι το είδωλο της ενάρετης και ειλικρινούς ψυχής. |
Ορισμός.Η δημοκρατία (από το δήμος και κρατώ: εξουσία του δήμου, των πολλών) είναι η αρτιότερη μορφή πολιτειακής οργάνωσης και διακυβέρνησης μιας κοινωνίας, καθώς συνθέτει δύο κορυφαίες αξίες, την ελευθερία και τη δικαιοσύνη και δημιουργεί τις ευνοϊκότερες συνθήκες, για να προοδεύσουν και να ευτυχήσουν άτομα και κοινωνίες. Στοιχεία-προϋποθέσεις της δημοκρατίας. Τυπικά.ü Καθολική συμμετοχή των πολιτών στις πολιτικές διαδικασίες.ü Διάκριση εξουσιών.ü Κράτος Δικαίου.ü Κράτος Πρόνοιας.ü Πολυκομματισμός.ü Αρχή της πλειοψηφίας.Ουσιαστικάü Ελευθερία σκέψης και έκφρασης.ü Ανεκτικότητα.ü Ενάρετο ήθος των πολιτών.ü Δημόσια δωρεάν Παιδεία όλων των πολιτών.ü Αξιοκρατία.ü Διαφάνεια. Αρχές της δημοκρατίας.ü Λαϊκή κυριαρχία.ü Ελευθερία σ` όλες τις μορφές, αρκεί να είναι οριοθετημένη.ü Ισοτιμία – ισονομία – ισοπολιτεία.ü Δικαιοσύνη – Αξιοκρατία.ü Διάλογος – Πολυφωνία – Πολύ κομματισμός.ü Εκλέγειν – Εκλέγεσθαι.ü Ενεργός συμμετοχή των πολιτών στα κοινά.ü Διάκριση τριών εξουσιών: νομοθετική – εκτελεστική – δικαστική.ü Ευνομία. Εχθροί της δημοκρατίας.ü Κατάχρηση ελευθεριών.ü Ολοκληρωτικά καθεστώτα.ü Αδικίες – αναξιοκρατία – πελατειακό σύστημα στις σχέσεις πολιτών -κράτους.ü Πόλωση.ü Αδιαφορία των πολιτών για τα κοινά.ü Σκάνδαλα – αυθαιρεσίες ηγετών.ü Λαϊκισμός – δημαγωγία.ü Παραπληροφόρηση, προπαγάνδα.ü Βία – εγκληματικότητα, παράνομη συμπεριφορά.ü Απουσία παιδείας από τους πολίτες. Αίτια κρίσης της δημοκρατίας.ü Κρίση Φορέων Αγωγής (Οικογένεια – Σχολείο – ΜΜΕ), οπότε δεν προσφέρουν την απαραίτητη ανθρωπιστική παιδεία και κατάλληλη κοινωνικοπολιτική αγωγή στα άτομα.ü Συμφέροντα – προσωπικές φιλοδοξίες – φανατισμός πολιτικών ηγετών και κομμάτων.ü Υλιστικό πνεύμα – ο καταναλωτισμός απορροφά το ενδιαφέρον του σημερινού ανθρώπου, άρα παύει να ενδιαφέρεται για το «εμείς» και τη δημοκρατία.ü Στείρα τεχνοκρατική αντίληψη και εγκλωβισμός στο βιομηχανοποιημένο τρόπο ζωής. περιχαράκωση στην ειδίκευση. Άρα. πνευματική μονομέρεια και ηθικοπνευματική απογύμνωση του σημερινού ανθρώπου και, επομένως, κρίση της Δημοκρατίας που είναι το κατεξοχήν πνευματικό πολίτευμα.ü Αστικοποίηση – ανωνυμία στις μεγαλουπόλεις – αποξένωση πολιτών – αδιαφορία για το «εμείς» και τα κοινά.ü Συνθετότητα κοινωνιών, καταιγιστικά μηνύματα, πολλαπλοί και αλληλοσυγκρουόμενοι ρόλοι, έλλειψη χρόνου και διάθεσης από μέρους των πολιτών για συμμετοχή στα πολιτικά δρώμενα.ü Κρίση αξιών – ηθική χαλάρωση – απευαισθητοποίηση του ανθρώπου και ατομικισμός ü Ανεργία, αδικίες, αναξιοκρατία αποκαρδιώνουν τους πολίτες και δεν εκτιμούν την ίδια τη δημοκρατία ως πολίτευμα και τους θεσμούς της.ü Η ιδιοτέλεια πολιτών, πολιτικών και οικονομικών οργανισμών.ü Η περιφρόνηση αξιών και θεσμών.ü Η ανικανότητα πολιτικών και η αναξιοπιστία των κομμάτων.ü Η δημαγωγία και ο λαϊκισμός.ü Η αναξιοκρατία.ü Η φανατική προσήλωση σε ιδεολογικές και κομματικές θέσεις.ü Η κακή λειτουργία των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης (παραπληροφόρηση και χειραγώγηση της κοινής γνώμης).ü Η αποχή των πνευματικών ανθρώπων από το δημόσιο βίο. Προτάσεις για την αντιμετώπιση τους.ü Παιδεία.ü Καθολική συμμετοχή, όχι μόνο στις εκλογικές διαδικασίες, αλλά καιü στις αποφάσεις και τα γεγονότα της κοινωνικής και πολιτικής ζωής. Κριτική, έλεγχος της εξουσίας, διαφάνεια. Διοικητική αποκέντρωση και αυτοδιοίκηση. Μηχανισμοί αποπροσανατολισμού στους πολιτικούς λόγους. ü Ο λεκτικός πληθωρισμός στον πολιτικό λόγο χαρακτηρίζεται συχνότερα από πλεονασμούς, κατάχρηση συνωνύμων, διατύπωση βεβαιωτική, δεοντολογική και θαυμαστική, έντονη συναισθηματική φόρτιση και μεγαλοστομία. Παγιδεύει το δέκτη συναισθηματικά με το μέγεθος και το βάρος των αξιών που προβάλλειü Ο πολιτικός λόγος χειρίζεται λέξεις με γιγάντια ηθική διάσταση και τόσο μεγάλη συναισθηματική φόρτιση. Λέξεις αξίες: «έθνος», «σοσιαλισμός», «λαός», «παράδοση» και άλλες πολλές.ü Λέξεις που είναι παγίδες, γιατί αρκεί να προφερθούν και το μήνυμα παύει να χρειάζεται λογική συνοχή, γλωσσική επάρκεια, νοηματική αποτελεσματικότητα, παύει να χρειάζεται αιτιολόγηση και ακόμα περισσότερο αποδεικτικά τεκμήρια. Θετικά της δημοκρατίας.ü Επίτευξη υψηλού βιοτικού επιπέδου: ελεύθερη οικονομική δραστηριότητα, προστασία της ιδιοκτησίας, πρόνοια για τους οικονομικά ασθενείς πολίτες, ασφάλιση, νομική προστασία των δικαιωμάτων που έχει ο εργαζόμενος.ü Εξασφαλίζεται η κοινωνική γαλήνη και ασφάλεια, απαλλάσσουν τους πολίτες από την καχυποψία.ü Η δημοκρατία προσφέρει ίσες ευκαιρίες μόρφωσης και πνευματικής ανάπτυξης, δωρεάν Παιδεία, ελεύθερη έρευνα και διακίνηση ιδεών.ü Δίνει σε όλους τη δυνατότητα να συμμετέχουν στη διακυβέρνηση και να προσφέρουν στην κοινωνία.ü Εξασφαλίζει την αξιοκρατία με την καθιέρωση κριτηρίων και με διαφανείς διαδικασίες.ü Η δημοκρατία κατοχυρώνει όλες τις ελευθερίες και τα δικαιώματα του πολίτη.ü Η δημοκρατία είναι από τη φύση της προστάτης της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, αφού έχει ως κέντρο της τον άνθρωπο.ü Η δημοκρατία έχει φιλειρηνικά χαρακτηριστικά, επειδή στηρίζεται στη νηφάλια κρίση, στην αρμονική συνύπαρξη των ανθρώπων, στην υπεύθυνη αντιμετώπιση των προβλημάτων και στην ευημερία των πολιτών. Άξιος πολιτικός.ü Βαθιά φιλοσοφημένη προσωπικότητα· ένας άνθρωπος με πρωτότυπες και ουσιαστικές σκέψεις, με σαφή και ξεκάθαρη ιδεολογία, προσανατολισμένο σωστά στα βασικά ζητήματα της ζωής·ü Δίκαιος, ηθικός, έντιμος, αξιοπρεπής, με ισορροπημένο εσωτερικό κόσμο, στοιχεία που του επιτρέπουν να
αγαπά τον άνθρωπο και να αγωνίζεται για τη βελτίωση της ζωής του·ü Ισχυρή προσωπικότητα, δυναμική, ικανή να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες, να υλοποιεί τις αποφάσεις της.ü Να συνδυάζει υπομονή και επιμονή, επιφυλακτικότητας και θάρρος, τόλμη και αυτοσυγκράτηση.ü Οργανωτικός, συγκροτημένος, μεθοδικός, σε θέση να διαμορφώνει προγράμματα και να τα υλοποιεί.ü Γνώστης της κοινωνικής πραγματικότητας, των προβλημάτων. Ικανός να προσδιορίζει τρόπους άμβλυνσης των ανισοτήτων, των κοινωνικών διαφορών, να υπερβαίνει τις δυσχέρειες, να επιτυγχάνει την κοινωνική αρμονία. Άξιος πολίτης.ü Έχει επίγνωση της δύναμης που διαθέτει και της επιρροής που ασκεί στα κοινωνικά δρώμενα.ü Έχει σαφή, ξεκάθαρη και ουσιαστική πολιτική ιδεολογία, χωρίς ωστόσο να γίνεται δογματικός και απόλυτος.ü Αναλαμβάνει ρόλους, ευθύνες, δραστηριοποιείται, συμμετέχει.ü Έχει κοινωνική συνείδηση και αντιλαμβάνεται ότι ουσιαστικές λύσεις στα κοινωνικά προβλήματα είναι αυτές που διαμορφώνονται με κριτήριο το κοινωνικό καλό.ü Έχει επίγνωση των σοβαρών κοινωνικών προβλημάτων, αλλά και κριτήρια ουσιαστικής αξιολόγησης και ιεράρχησης τους ως προς την αμεσότητα της λύσης τους.ü Κοινωνικότητα, να συνεργάζεται ουσιαστικά με τους άλλους πολίτες, με προοπτική κοινά αποδεκτών λύσεων.
ΑΠΟ ΜΗΧΑΝΗΣ ΘΕΟΣΤο μπουκάλι πλάγιασε.
Έσταζε λογική.
Μέσα του πνίγονταν δυο άστρα, πέντε σώματα.
Μια φωνή σπαράζει σαν αρχαίο χώμα στην κούνια του αίματος.
Δυο κήποι αποξηραμενοι και άγονοι.
Κρεμάμενες χρυσόμυγες σε ανείπωτους δρόσους νίπτουν
τα γυμνόποδα των σταφυλιών.
Τρεις μέλισσες ταλαντεύονται στον ύπνο της ανεμώνας.
Ένα Μήλο, αποκηρυγμένο ή απαγορευμένο;
Ένας Θεός, αποκηρυγμένος ή απαγορευμένος;
Το παραπάνω ποιήμα ειναι γραμμένο απο τον Αλέξανδρο Δαμουλάνο ο οποίος είναι 17 ετων (γεννηθηκε στην Αθήνα στις 10/7/90) . Ο Αλέξανδρος πάσχει από τετραπληγία και φοιτά στο ειδικό λύκειο του Δήμου Ιλίου. Γράφει ποίηση από 14 ετών. Το συγκεκριμένο ποίημα το έχει γραψει μεταξύ 15-16 ετων και είναι από την ποιητική συλλογή “Ο Θεός στον Ορίζοντα” που εκδόθηκε με πρωτοβουλία και επιμέλεια της Γενικής Γραμματείας Επικοινωνίας – Γενικής Γραμματείας Ενημέρωσης, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας ανάδειξης και ισότιμης κοινωνικής προβολής του εργου ατόμων με αναπηρία.
Συμφιλίωση μέσω της Ιστορίας
Η χρήση του παρελθόντος στην οικοδόμηση του μέλλοντος
Lulli Callinicos Ιστορικός, Συγγραφέας
«Μας δείχνει το σημείο… σκάβουμε…
σε μια στιγμή το φτυάρι χτυπάει κάτι».
«Αυτή εδώ ήταν γενναία, μα τον Θεό
ήταν γενναία» λέει ο δράστης και σφυρίζει
σιγά μέσα από τα δόντια του: «Δεν
μιλούσε με τίποτε».
Επόμενη φωτογραφία: το χώμα αγκαλιάζει
έναν σωρό από κόκαλα… Ενας
σπόνδυλος… η λεπτή, πεπλατυσμένη
κλείδα…
Το κρανίο έχει μια τρύπα από σφαίρα
στην κορυφή του.
«Θα πρέπει να ήταν γονατιστή» λέει ο
Επίτροπος.
Πλευρά. Οστά από θώρακα που κάποτε
είχε καρδιά.
Γύρω από τη λεκάνη υπάρχει μια γαλάζια
πλαστική σακούλα. «Α, ναι» θυμάται
ο δράστης. «Την είχαμε γυμνή
και ύστερα από δέκα μέρες έφτιαξε μόνη
της αυτό το εσώρουχο».
Αntje Κrog 1
Πάνω από 22.000 άνδρες και γυναίκες, πέρα από πολιτικές, φυλετικές και ταξικές διαχωριστικές γραμμές, έδωσαν καταθέσεις στην Επιτροπή Αλήθειας και Συμφιλίωσης (Τruth and Reconciliation Commission- ΤRC), της οποίας προήδρευε ο Αρχιεπίσκοπος Τούτου, από το 1996 ως το 1998. Αντλώντας έμπνευση από τις επιτροπές αλήθειας στη Χιλή, στην Αργεντινή και στο Ελ Σαλβαδόρ, η νέα κυβέρνηση του Εθνικού Αφρικανικού Κογκρέσου θέλησε να «βοηθήσει τη Νότια Αφρική να συμφιλιωθεί με το παρελθόν της σε μια ηθικά αποδεκτή βάση», όπως είχε δηλώσει ο Dullah Οmar, υπουργός Δικαιοσύνης της κυβέρνησης του Νέλσον Μαντέλα.
Η ΤRC 2αποτελεί ένα παράδειγμα της πραγματιστικής χρήσης της Ιστορίας για την προώθηση πολιτικής λύσης σε μια δημοκρατία στα πρόθυρα του εμφυλίου πολέμου. Πολλοί στο απελευθερωτικό κίνημα ήταν καχύποπτοι απέναντί της- θεωρούσαν το απαρτχάιντ «έγκλημα κατά της ανθρωπότητας». Υπήρξε επίσης αντίδραση από τη Δεξιά· ο πρώην πρόεδρος Φρέντερικ ντε Κλερκ και το Μέτωπο της Ελευθερίας φοβούνταν ότι το εγχείρημα θα εξε
λισσόταν σε ένα «κυνήγι μαγισσών εναντίον των Αφρικάνερ». Ο πρόεδρος Μαντέλα όμως, εμπνεόμενος από τον έμφυτο ανθρωπισμό του, αντέταξε το επιχείρημα ότι ο στόχος ήταν να διευκολυνθούν η επούλωση των πληγών και η συμφιλίωση του λαού της Νότιας Αφρικής- μαύρων και λευκών.Η συμφιλίωση ωστόσο δεν σήμαινε την απάλειψη της Ιστορίας. Ηταν ζωτικής σημασίας για τον καταπιεσμένο λαό να αφηγηθεί τα τραύματά του δημόσια σε ολόκληρο το έθνος, στην τηλεόραση.Υπήρχαν επίσης πρακτικές δυσκολίες. Η βίαιη ιστορία της ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας στη Νότια Αφρική και το απαρτχάιντ από το 1652, διήρκεσαν σχεδόν όσο η Τουρκοκρατία στην Ελλάδα. Το έπος της λυσσαλέας διαπάλης για τη γη, της εκδίωξης, της καταστροφής του ιθαγενούς πολιτισμού και της γλώσσας, της δουλείας, της καταναγκαστικής εργασίας και του συστήματος φθηνής εργασίας των μαύρων μεταναστών που οικοδόμησαν τον πλούτο της Νότιας Αφρικής ήταν τεράστιο για τις δυνατότητες της ΤRC. Η αποστολή της περιορίστηκε λοιπόν στη διερεύνηση μόνο των πρόσφατων καταπατήσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αυτών που διαπράχθηκαν από το 1960 ως το 1994.Αμνηστία με απαλλαγή από τη σύλληψη και τη φυλάκιση προσφέρθηκε στους περισσότερους από τους 7.000 δράστες που παρουσιάστηκαν για να δηλώσουν τον ρόλο τους στις αγριότητες του παρελθόντος. Δεν τους ζητήθηκε να απολογηθούν για τα εγκλήματά τους, ήταν όμως υποχρεωμένοι να πείσουν την ΤRC ότι έλεγαν την αλήθεια 3Ηταν σημαντικό για τα θύματα να πιστέψουν ότι οι παραβιάσεις εναντίον τους αναγνωρίζονταν ανοιχτά από εκείνους πουτις είχαν διαπράξει 4Χιλιάδες παρουσιάστηκαν για να πουν σπαρακτικές ιστορίες σκληρών βασανιστηρίων, εν ψυχρώ δολοφονιών και σκοτεινών επιχειρήσεων μιας αντεπαναστατικής «τρίτης δύναμης» η οποία διοργάνωνε σφαγές με στόχο τον διχασμό του μαύρου πληθυσμού. Οι μάρτυρες κατέθεσαν για τις κρατήσεις χωρίς δίκη, τις ενέργειες υποβιβασμού και κακομεταχείρισης και τις μανιώδεις, άκαρπες αναζητήσεις για τους εξαφανισθέντες. Ανδρες και γυναίκες λύγιζαν και έκλαιγαν, για τον εαυτό τους, για τους αγαπημένους τους, για τη συλλογική ταπείνωσή τους ως μαύρου λαού. Ορισμένοι έκλαψαν πικρά γιατί, υποκύπτοντας στα βασανιστήρια, είχαν προδώσει τα ονόματα των συντρόφων τους. Αλλοι αναγκάστηκαν να «στραφούν» εναντίον του κινήματός τους και να γίνουν κατάσκοποι και δολοφόνοι για λογαριασμό του καθεστώτος. Οι μάρτυρες είχαν τη συνδρομή ομάδων παρηγορητών και δικηγόρων, στις οποίες συμμετείχε και ο δικόςμας Γιώργος Μπίζος 5. Κάθε συνεδρίαση μεταδιδόταν από την τηλεόραση και τις ειδήσεις σε όλη τη χώρα.Το αξιοσημείωτο είναι ότι η μεγάλη πλειονότητα των μαρτύρων, απλών ανδρών και γυναικών, όταν τους ρώτησαν τι θα ήθελαν ως αποζημίωση για τα όσα υπέφεραν πρόβαλε σεμνά αιτήματα. Ζήτησαν επίσης να αποδοθεί φόρος τιμής σε εκείνους που έχασαν τη ζωή τους στον αγώνα με την αναγραφή των ονομάτων τους σε ένα εθνικό μνημείο, έτσι ώστε οι θυσίες τους να μην ξεχαστούν ποτέ.
Η ΤRC δημοσίευσε την προσεκτικά διατυπωμένηέκθεσή της το 1998 6. Σημείωνε ότι το απελευθερωτικό κίνημα ήταν και αυτό ένοχο για ορισμένες ενέργειες που παραβίαζαν τα ανθρώπινα δικαιώματα, κυρίως την κράτηση και κακομεταχείριση διαφωνούντων σε στρατιωτικούς καταυλισμούς στην εξορία.Τι πέτυχε η ΤRC; Κατ΄ αρχήν αποκάλυψε, μέσω των προσωπικών μαρτυριών χιλιάδων «απλών» ανδρών και γυναικών, έναν πλούτο πληροφοριών από πρώτο χέριγια την εποχή του απαρτχάιντ. Στράτευσε το έθνος και μοιράστηκε μαζί του μια συλλογική έκφραση των αναμνήσεων του παρελθόντος του απαρτχάιντ. Προκάλεσε συζητήσεις στα σπίτια, στα σχολεία και στους χώρους εργασίας, απελευθερώνοντας τους Νοτιοαφρικανούς ώστε να συνδεθούν μεταξύ τους και να αντιμετωπίσουν την κοινή αλλά δύσκολη ιστορία τους.
Η ΤRC πρόσφερε επίσης μια σημαντική συμβολή στην παγκόσμια μνήμη. Η έκθεσή της θεωρείται διεθνώς ένα από τα σημαντικότερα ντοκουμέντα του 20ού αιώνα 7Η ΤRC έχει όμως και τους επικριτές της. Οι λευκοί τη γλίτωσαν υπερβολικά εύκολα, λένε ορισμένοι. Επιπλέον, η περιορισμένη αρμοδιότητα της ΤRC περιόρισε τις δυνατότητές της- η τριετής έρευνα ήταν παράλογα ανεπαρκής. Μέσα στην αγωνία να γεφυρωθούν οι βαθείς διχασμοί, η εξέταση μιας λεπτής φέτας της Ιστορίας παραμόρφωσε την ευρύτερη εικόνα, παρ΄ ότι η ΤRC προσπάθησε να τοποθετήσει τα στοιχεία σε ένα ευρύτερο πλαίσιο. Ως αποτέλεσμα, παρατηρούν ορισμένοι σχολιαστές, η ΤRC δεν κατόρθωσε να εξερευνήσει τις ρίζες των σημερινών προκλήσεων της Νότιας Αφρικής- τη συνεχιζόμενη φτώχεια της, τις ανήθικα κατάφωρες ανισότητές της, τη βαθιά δυσπιστία απέναντι στον νόμο και την τάξη, την υπονόμευση του εκπαιδευτικού συστήματος.
Παρ΄ όλα αυτά αναγνωρίζεται ευρέως στην ΤRC ότι έκανε ένα γενναίο και σημαντικό βήμα προς την εξεύρεση ενός δρόμου προς τα εμπρός μέσω της προσπάθειας κατανόησης του παρελθόντος. Η κληρονομιά του μοναδικού προφορικού αρχείου της αποτελεί έναν εθνικό και παγκόσμιο θησαυρό, ο οποίος θα συνεχίσει να ενημερώνει και να έχει απήχηση σε άλλες χώρες, όπως στην Ελλάδα, η οποία κάποτε σπαράχθηκε από τον εμφύλιο πόλεμο και, πιο πρόσφατα, τη δικτατορία. *
1 Από το βιβλίο της Αntje Κrog Country of my Skull, Random Ηouse 1998,σελ.128
2 Α.Βoraine (επίτροπος της ΤRC), Α country Unmasked: Ιnside South Αfrica΄s Truth and Reconciliation Commission, Οxford University Ρress 2000,σελ.12
3 Δεν αμνηστεύθηκαν όλοι.
4 Α.Βoraine, ό.π., σελ.41
5 G.Βizos, Νo one to Βlame? David Ρhilip/ Μayibuye Βooks 1998,και Οdyssey to Freedom,
Random Ηouse, 2007.
6 Για περισσότερες πληροφορίες: http: //www.dor.gov.za/trc/trc-frameset.htm
[1.52.1] Τῇ δὲ ὑστεραίᾳ ἀναγαγόμεναι αἵ τε Ἀττικαὶ τριάκοντα
νῆες καὶ τῶν Κερκυραίων ὅσαι πλώιμοι ἦσαν ἐπέπλευσαν
ἐπὶ τὸν ἐν τοῖς Συβότοις λιμένα, ἐν ᾧ οἱ Κορίνθιοι ὥρμουν,
βουλόμενοι εἰδέναι εἰ ναυμαχήσουσιν. [1.52.2] οἱ δὲ τὰς μὲν ναῦς
ἄραντες ἀπὸ τῆς γῆς καὶ παραταξάμενοι μετεώρους ἡσύχαζον,
ναυμαχίας οὐ διανοούμενοι ἄρχειν ἑκόντες ὁρῶντες προσγε-
γενημένας τε ναῦς ἐκ τῶν Ἀθηνῶν ἀκραιφνεῖς καὶ σφίσι
πολλὰ τὰ ἄπορα ξυμβεβηκότα, αἰχμαλώτων τε περὶ φυλακῆς
οὓς ἐν ταῖς ναυσὶν εἶχον, καὶ ἐπισκευὴν οὐκ οὖσαν τῶν
νεῶν ἐν χωρίῳ ἐρήμῳ· [1.52.3] τοῦ δὲ οἴκαδε πλοῦ μᾶλλον διε-
σκόπουν ὅπῃ κομισθήσονται, δεδιότες μὴ οἱ Ἀθηναῖοι νομί-
σαντες λελύσθαι τὰς σπονδάς, διότι ἐς χεῖρας ἦλθον, οὐκ
ἐῶσι σφᾶς ἀποπλεῖν. [1.53.1] ἔδοξεν οὖν αὐτοῖς ἄνδρας ἐς κελήτιον
ἐσβιβάσαντας ἄνευ κηρυκείου προσπέμψαι τοῖς Ἀθηναίοις
καὶ πεῖραν ποιήσασθαι. πέμψαντές τε ἔλεγον τοιάδε.
[1.53.2] «ἀδικεῖτε, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, πολέμου ἄρχοντες καὶ σπονδὰς
λύοντες· ἡμῖν γὰρ πολεμίους τοὺς ἡμετέρους τιμωρουμένοις
ἐμποδὼν ἵστασθε ὅπλα ἀνταιρόμενοι. εἰ δ’ ὑμῖν γνώμη
ἐστὶ κωλύειν τε ἡμᾶς ἐπὶ Κέρκυραν ἢ ἄλλοσε εἴ ποι βουλό-
μεθα πλεῖν καὶ τὰς σπονδὰς λύετε, ἡμᾶς τούσδε πρώτους
λαβόντες χρήσασθε ὡς πολεμίοις.» [1.53.3] οἱ μὲν δὴ τοιαῦτα
εἶπον· τῶν δὲ Κερκυραίων τὸ μὲν στρατόπεδον ὅσον ἐπήκου-
σεν ἀνεβόησεν εὐθὺς λαβεῖν τε αὐτοὺς καὶ ἀποκτεῖναι, οἱ
δὲ Ἀθηναῖοι τοιάδε ἀπεκρίναντο. [1.53.4] «οὔτε ἄρχομεν πολέμου,
ὦ ἄνδρες Πελοποννήσιοι, οὔτε τὰς σπονδὰς λύομεν, Κερκυ-
ραίοις δὲ τοῖσδε ξυμμάχοις οὖσι βοηθοὶ ἤλθομεν. εἰ μὲν
οὖν ἄλλοσέ ποι βούλεσθε πλεῖν, οὐ κωλύομεν· εἰ δὲ ἐπὶ
Κέρκυραν πλευσεῖσθε ἢ ἐς τῶν ἐκείνων τι χωρίων, οὐ
περιοψόμεθα κατὰ τὸ δυνατόν.»
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
Μτφρ. Ε.Κ. Βενιζέλος. [1940] 1960. Θουκυδίδου Ιστορίαι. Ι–ΙΙ. 2η έκδ. Αθήνα: Βιβλιοπωλείον της Εστίας. (1η έκδ. Οξφόρδη: Οxford University Press).
Την επιούσαν, τα τριάντα Αττικά πλοία και όσα από τα Κερκυραϊκά είχαν απομείνει μάχιμα, εκπλεύσαντα από το Ορμητήριόν των, διηυθύνθησαν προς τον λιμένα των Συβότων, δια να εξακριβώσουν εάν οι Κορίνθιοι, που ήσαν ηγκυροβολημένοι εκεί, είχαν σκοπόν να ναυμαχήσουν. Αλλ’ οι Κορίνθιοι, αφού εξέπλευσαν και παρέταξαν τον στόλον των εις την ανοικτήν θάλασσαν, έμεναν ήσυχοι, διότι καμμίαν πρόθεσιν δεν είχαν να κάμουν έναρξιν της μάχης, εάν ημπορούσαν να την αποφύγουν, καθόσον έβλεπαν, ότι όχι μόνον νέα ανέπαφα πλοία είχαν φθάσει εξ Αθηνών, αλλά και αυτοί είχαν περιέλθει εις πολλήν αμηχανίαν, αφ’ ενός ως εκ της ανάγκης να φρουρούν τους αιχμαλώτους, που είχαν εις τα πλοία των, και αφ’ ετέρου ένεκα της αδυναμίας της εκτελέσεως, λόγω του ακατοίκητου του μέρους. Αντιθέτως, διεσκέπτοντο μάλλον περί του τρόπου, κατά τον όποιον ηδύναντο να πραγματοποιήσουν τον πλουν τής εις τα ίδια επιστροφής, καθόσον εφοβούντο μήπως οι Αθηναίοι, θεωρούντες, ότι είχε διαρρηχθή η τριακονταετής συνθήκη, (διότι ήλθαν εις χείρας), θελήσουν να εμποδίσουν τον απόπλουν των.
Απεφάσισαν λοιπόν να επιβιβάσουν μερικούς άνδρας επί μικρού σκάφους και τους αποστείλουν άνευ κηρυκείου προς τους Αθηναίους, δια να εξακριβώσουν τας προθέσεις των. Και διεμήνυσαν προς αυτούς τα εξής περίπου. «Διαπράττετε αδικίαν, άνδρες Αθηναίοι, κάμνοντες αρχήν πολέμου και παραβιάζοντες τας συνθήκας. Διότι ενόπλως επεμβαίνετε εναντίον μας, ενώ ημείς ζητούμεν απλώς να τιμωρήσωμεν τους εχθρούς μας. Εάν σκοπεύετε να μας εμποδίσετε να πλεύσωμεν εναντίον της Κερκύρας ή όπου αλλού θέλομεν και αθετείτε τοιουτοτρόπως την τριακονταετή συνθήκην, συλλάβετε ημάς εδώ πρώτους και μεταχειρισθήτε μας ως εχθρούς». Έτσι ωμίλησαν οι απεσταλμένοι των Κορινθίων. Από το μέρος των Κερκυραίων, εξ άλλου, ο στρατός όσος ήκουσε τα λεχθέντα εκραύγαζε «Πιάστε τους και σκοτώστε τους.» Αλλ’ οι Αθηναίοι έδωσαν την επομένην απάντησιν. «Ούτε αρχήν πολέμου κάμνομεν, Πελοποννήσιοι, ούτε την τριακονταετή συνθήκην αθετούμεν, αλλ’ ήλθαμεν προς βοήθειαν των Κερκυραίων εδώ, οι οποίοι είναι σύμμαχοί μας. Δεν σας εμποδίζομεν λοιπόν εάν θέλετε να πλεύσετε προς κανέν άλλο μέρος. Εάν όμως πλεύσετε εναντίον της Κερκύρας ή εναντίον άλλου μέρους της επικρατείας των, δεν θα το επιτρέψωμεν, εφόσον ημπορούμεν.»
ΚΕΙΜΕΝΟ
| Ἑρμῆς, γνῶναι βουλόμενος, ἐν τίνι τιμῇ παρ’ ἀνθρώποις ἐστίν, ἧκεν εἰς ἀγαλματοποιοῦ, ἑαυτόν εἰκάσας ἀνθρώπῳ. Καί θεασάμενος ἄγαλμα τοῦ Διός ἠρώτα, πόσου τις αὐτό πρίασθαι δύναται; Τοῦ δέ εἰπόντος, δραχμῆς, γελάσας ἔφη, πόσου τό τῆς Ἥρας; Εἰπόντος δέ, πλείονος, ἰδών καί τό ἑαυτοῦ ἄγαλμα, καί νομίσας, ὡς, ἔπειδή ἄγγελός ἐστι θεῶν καί κερδῶος, πολύν αὐτοῦ παρά τοῖς ἀνθρώποις εἶναι τον λόγον, ἤρετο περί αὐτοῦ. Ὁ δ’ ἀγαλματοποιός ἔφη. Ἐάν τούτους ὠνήση, καί τοῦτον προσθήκην σοι δίδωμι. |
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
Ι 1.Τι περίμενε ο Ερμής να ακούσει και τι διαπίστωσε ;
2.Για ποιους λόγους ο Ερμής πίστευε πως το δικό του άγαλμα αξίζει περισσότερο;
3.Ποιούς ανθρώπινους χαρακτήρες εκπροσωπεί ο Ερμής στο συγκεκριμένο μύθο και ποιο δίδαγμα πρέπει να αντλήσουμε απ΄αυτόν;
ΙΙα) Να συμπληρώσετε τα κενά των παρακάτω προτάσεων με τον κατάλληλο τύπο των λέξεων που είναι σε παρένθεση. 1.τοῖς …………………..οὐ προσήκει ὕπνος (φύλαξ ) 2.Πάρις θαυμάζει τῆς Ἥρας το σχῆμα και τῆς Ἀθηνᾶς την ……………….(ἀσπίς) 3.Χαρακτήρ …………….ἐκ λόγου γνωρίζεται(ἀνήρ) 4.Οἱ στρατιῶται ὑπέμειναν τά τοῦ ………………….ψύχη.(χειμών) 5.Οἱ Πέρσαι ἐνόμιζον τούς ………………….θεούς εἶναι.(ἀστήρ) 6.Παρεῖχε τράπεζαν…………………..πολυτελῶν ἐδεσμάτων.(πλήρης) 7.Τοῦτο ἐδόκει αὐτοῖς ………………….καταφύγιον εἶναι.(ἀσφαλής) 8.Τήν δικαιοσύνην, ὦ………………….,πῶς μαθήσει ἐνθάδε;(παῖς)
ΙΙβ) Να συμπληρώσετε τα κενά των παρακάτω φράσεων με τον κατάλληλο τύπο των ρημάτων που είναι σε παρένθεση.1.Ἐάν οὗτοι ……………………..συμμαχεῖν ἡμῖν , ἐπιτρέψομεν αὐτονόμους εἶναι.(βούλομαι,υποτακτική ενεστ.)2.Δικαίως ὀργίζεσθε και αἱ σπονδαί…………………………………….(λύομαι,υποτακτική παρακειμένου)3.Οἱ Λακεδαιμόνιοι ἀπεκρίναντο ὡς ………………………πρέσβεις.(πέμπω,ευκτική μελλοντα)4.Ἠγγέλθη ὅτι Κῦρος…………………………………(θνήσκω,ευκτική παρακειμένου)5.Τούς ζυγούς…………………..(λύω,προστακτική αορίστου β΄πληθ)
ΙΙΙ α)Βρείτε τα αντικείμενα στα παρακάτω παραδείγματα και χαρακτηρήστε τα ρήματα ως μονόπτωτα ή δίπτωτα 1.Τοιούτους κινδύνους ὑπέμειναν οἱ πρόγονοι.–>…………………………2.Οἱ πολίται προσέφερον τοῖς τειχοποιοῖς λίθοις.–>………………………..3.Οὗτοι διδάσκουσιν τους νεανίας δικαιοσύνην.–>…………………………4.Ὁ πατήρ κατέλιπεν ἡμῖν πολλάς οἰκίας.–>…………………………………5.Ὁ κῆρυξ ἀγγέλλει τοῖς Θηβαῖοις–>………………………………
ΙΙΙβ) Να αναγνωρίσετε το είδος των προσδιορισμών που υπογραμμίζονται στις παρακάτω προτάσεις.1.Ἡγεῖτο Ἀρχίδαμος , Λακεδαιμονίων βασιλεύς.2.Ὡρμίσαντο εἰς Σύβοτα , λιμένα τῆς Ἠπείρου.3.Οὗτοι ἦσαν ωφέλιμοι τῆ πατρίδι.4.Καλῶς πράττουσιν οἱ σώφρονες.5.Οἱ γενναῖοι στρατιῶται τῶν Ἀθηναίων μαχόμενοι ἐν Μαραθῶνι ῥαδίως ἐνίκησαν τους πολεμίους.
ΙVβ) Να σχηματίσετε 4 προτάσεις στη νέα ελληνική χρησιμοποιώντας κάθε φορά μια από τις λέξεις . άφαντος ,δυσανάγνωστα ,εξαγοράζω ,τόκος .
Ο καθηγητής Στεφάνου Γρηγόρης.
