29/07/2008
«Αναλφάβητους αναγνώστες» δημιουργεί το Διαδίκτυο;
The New York TimesΤα βιβλία δεν ενδιαφέρουν τη Νάντια Κόνικ. Η μητέρα της, ελπίζοντας ότι θα τη μυήσει τελικά στο διάβασμα, εξακολουθεί να φέρνει βιβλία στο σπίτι από τη βιβλιοθήκη. Η Νάντια, ωστόσο, εξακολουθεί να αδιαφορεί. Οπως πολλοί συνομήλικοί της, η δεκαπεντάχρονη Νάντια από το Κλίβελαντ είναι εθισμένη στο Διαδίκτυο και περνάει έξι, τουλάχιστον, ώρες την ημέρα μπροστά στην οθόνη του υπολογιστή της. Η αδύνατη και ιδιαίτερα κοινωνική κοπέλα με τα μαύρα γυαλιά μυωπίας, ελέγχει το ηλεκτρονικό της ταχυδρομείο ανά τακτά διαστήματα και αρέσκεται να «επισκέπτεται» την ιστοσελίδα κοινωνικής επαφής, «my yearbook. com», όπου διαβάζει τα μηνύματα άλλων χρηστών ή «ανεβάζει» μικρά κείμενα αναφορικά με τη διάθεση της. Παράλληλα, αναζητεί μουσικά βίντεο στο «YouTube» και παίζει παιχνίδια ρόλων στο «Gaia Online». Τον περισσότερο ελεύθερο χρόνο της, πάντως, τον καταναλώνει στις ιστοσελίδες «quizilla. com» και «fanfiction. net», όπου διαβάζει και σχολιάζει τις ιστορίες που γράφουν άλλοι χρήστες. Η αλήθεια είναι πως η μητέρα της, Ντέμπορα Κόνικ, θα προτιμούσε να διάβαζε ένα βιβλίο για αλλαγή. Προς το παρόν, όμως, δηλώνει «ικανοποιημένη» που η Νάντια τουλάχιστον διαβάζει κάτι.
Παιδιά, όπως η Νάντια, βρίσκονται στην καρδιά της δημόσιας συζήτησης αναφορικά με το διάβασμα στην ψηφιακή εποχή. Καθώς ολοένα και λιγότεροι έφηβοι διαβάζουν βιβλία στην παραδοσιακή του μορφή, αρκετοί υποστηρίζουν ότι το Διαδίκτυο ενισχύει τον αναλφαβητισμό και μειώνει τα ποσοστά αυτοσυγκέντρωσης. Επιπλέον, ισχυρίζονται, ότι καταστρέφει μια πολύτιμη κουλτούρα, η οποία διαιωνίζεται μόνο χάρη στο διάβασμα βιβλίων. Αλλοι, ωστόσο, επισημαίνουν ότι το Διαδίκτυο έχει γεννήσει ένα νέο είδος διαβάσματος που δεν πρέπει να αγνοηθεί από τα σχολεία και την κοινωνία. Το Διαδίκτυο, άλλωστε, εμπνέει μια νεαρή σαν τη Νάντια να διαβάζει και να γράφει αντί να περνάει τον ελεύθερο χρόνο της μπροστά στην τηλεόραση.
Ακόμα και λάτρεις των βιβλίων, όπως ο δεκαοκτάχρονος Ζάχαρι Σιμς, θεωρούν «ευλογία» τη δυνατότητα να βρουν διαφορετικές απόψεις για συγκεκριμένα θέματα και να συζητήσουν με άλλους συνδεδεμένους χρήστες. Ορισμένα παιδιά με δυσλεξία, όπως ο δεκαεξάχρονος Χάτερ Γκοντέτ, δηλώνουν ότι βρίσκουν το διάβασμα στο Διαδίκτυο σαφώς πιο άνετο.
Ελάχιστοι απ’ όσους πιστεύουν στις δυνατότητες του Διαδικτύου αρνούνται την αξία των βιβλίων. Ισχυρίζονται, ωστόσο, ότι δεν είναι ρεαλιστικό να πιστεύει κανείς ότι ένα παιδί μπορεί να διασκεδάσει διαβάζοντας την «Προκατάληψη και Περηφάνια». Προσθέτουν δε, ότι το διάβασμα στο Διαδίκτυο ενισχύει τις πιθανότητες των νέων παιδιών να αποκτήσουν μια καλή θέση εργασίας στην ψηφιακή εποχή. Ορισμένοι «ευαγγελιστές» του Διαδικτύου, μάλιστα, επιμένουν ότι τα παιδιά πρέπει να εξετάζονται πάνω στις ικανότητές τους να αναζητήσουν θέματα στον κυβερνοχώρο, όπως εξετάζονται και στην απλή ανάγνωση.
Στον αντίποδα, βέβαια, οι επικριτές του Διαδικτύου επιμένουν ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι το διάβασμα κειμένων online βελτιώνει την ικανότητα ανάγνωσης του ατόμου. «Σ’ ολόκληρο τον κόσμο, η ικανότητα των ανθρώπων να συγκεντρώνουν το μυαλό τους σ’ ένα συγκεκριμένο ζήτημα για μεγάλο χρονικό διάστημα κινδυνεύει», λέει η πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου των ΗΠΑ για την Υποστήριξη των Τεχνών, Ντάνα Τζίοϊα. «Θα δεχόμουν, ευχαρίστως, τους ισχυρισμούς των υποστηρικτών του Διαδικτύου αν δεν έβλεπα μια ευρύτερη πτωτική τάση στην ικανότητα των νέων στην ανάγνωση και την κατανόηση κειμένων σ’ όλες τις εξετάσεις αυτού του τύπου», προσθέτει.
Iκανότητες που δεν διδάσκονται
Από την πλευρά της, η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, Ελίζαμπεθ Μπιρ Μότζι επιμένει ότι το διάβασμα στο Διαδίκτυο βοηθάει τους νέους να αναπτύξουν ικανότητες που δεν διδάσκονται στα σχολεία. Πρόσφατη μελέτη, μάλιστα, έδειξε ότι οι βαθμοί των μαθητών από οικογένειες χαμηλών εισοδημάτων βελτιώθηκαν όταν τους δόθηκε πρόσβαση στο Διαδίκτυο. «Πρόκειται για παιδιά που σίγουρα δεν θα διάβαζαν τίποτε απολύτως στον ελεύθερο χρόνο τους», λέει η καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, Λίντα Τζάκσον, η οποία πραγματοποίησε τη σχετική έρευνα. «Οταν τους δόθηκε η ευκαιρία να μπουν στο Διαδίκτυο, ωστόσο, άρχισαν να διαβάζουν», υπογραμμίζει.
Ακόμα και οι εθισμένοι στο Διαδίκτυο, πάντως, μπορούν καμιά φορά να μαγευτούν από τον κόσμο του βιβλίου. Η Νάντια, για παράδειγμα, διάβασε τα απομνημονεύματα της Ελι Βίζελ από το Ολοκαύτωμα με τίτλο «Νύχτα» και στη συνέχεια η μητέρα της έφερε από τη βιβλιοθήκη ένα ακόμα παρόμοιο ανάγνωσμα, το βιβλίο «Εχω Ζήσει Χίλια Χρόνια» της Λίβια Μπίτον Τζάκσον. Η λεπτομερής περιγραφή της ζωής στα στρατόπεδα συγκέντρωσης των ναζί έκοψε την ανάσα της μικρής Νάντιας. Ελπίζοντας ότι θα κρατήσει το ενδιαφέρον της ζωντανό, η κ. Κόνικ τής έφερε ένα φανταστικό μυθιστόρημα με τίτλο «Το Ασημένιο Αγόρι». Η Νάντια κατάφερε να διαβάσει το πρώτο κεφάλαιο, αλλά σύντομα αποτραβήχτηκε και πάλι στα διασκεδαστικά κείμενα του Διαδικτύου.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
……………………………………………………………………………………………..
1.Ευθύνη θεσμών – φορέων κοινωνικοποίησης
2.Ρατσισμός
3.Ανθρώπινα δικαιώματα
Ευθύνη θεσμών – φορέων κοινωνικοποίησης
Οικογένεια: Ανωριμότητα γονέων – χαμηλό πνευματικό επίπεδο, έλλειψη σεβασμού στην προσωπικότητα του παιδιού μέσω καταπίεσης, υπερπροστασίας ή και άκριτου φιλελευθερισμού. Κρίση θεσμού – γονείς με πολλαπλούς και αλληλοσυγκρουόμενους ρόλους, έλλειψη επαφής και επικοινωνίας ανάμεσα στα μέλη – «χάσμα γενεών», εγκλωβισμός των ατόμων – μελών και ιδιαίτερα των γονέων στις απόψεις τους – ενδοοικογενειακές συγκρούσεις. Το σπίτι σήμερα έχει απολέσει σε μεγάλο βαθμό το νόημα της εστίας, η οικία δεν είναι πλέον οικεία και μετατρέπεται σε κέντρο διερχομένων, ενισχύεται η απομάκρυνση από τις οικογενειακές παραδόσεις. Αλλαγή δομής και ρόλων της οικογένειας – νέα θέση της γυναίκας στο οικογενειακό περιβάλλον.
Σχολείο: Απουσία διαμόρφωσης σφαιρικού- ηθικού ανθρώπου, στείρα αποστήθιση γνώσεων, τυποποίηση διδασκαλίας, άγονος εγκυκλοπαιδισμός. Η εκπαίδευση αποκτά κάτι από την ψυχρή και υπολογιστική λογική της τεχνοκρατίας, αδυνατεί να ακολουθήσει τις νέες πνευματικές κατακτήσεις και εξελίξεις, η εκπαίδευση διδάσκει, αλλά δεν εμπνέει, οδηγεί στην εκμάθηση και όχι στη μάθηση. Η μηχανική παρακολούθηση μαθημάτων προσφέρει γνώση χρησιμοθηρική και εμπορευματοποιημένη, που δεν απελευθερώνει αλλά αντίθετα οδηγεί σε ποικίλες αρνητικές καταστάσεις. Στόχος -πανάκεια γίνεται το πτυχίο, έλλειψη υποδομής για την καλλιέργεια ενδιαφερόντων και την ομαλή κοινωνικοποίηση των νέων.
ΜΜΕ: Ανευθυνότητα λειτουργών, παραπληροφόρηση – προπαγάνδα, τα ΜΜΕ, αντί να είναι κανάλια ιδεολογίας, γίνονται τα ίδια ιδεολογία. Εμπορευματοποίηση των μέσων με στόχο την αποκλειστικότητα και το κέρδος -διαβρώνεται ο χαρακτήρας τους ως φορέων κοινωνικοιπολιτικής αγωγής. Καταιγισμός μηνυμάτων-σύγχυση, δημιουργείται μια ιδιότυπη μάζα αμέτοχων – συμμετεχόντων, που ουσιαστικά δεν αναβαθμίζονται πνευματικά. Προβολή αρνητικών προτύπων (π.χ. επιτυχημένος άνθρωπος είναι όποιος έχει. άφθονα οικονομικά μέσα, η βία που προβάλλεται μέσω της δραματοποίησης της σχετικής ειδησεογραφίας ή της ηρωοποίησης αντικοινωνικών τύπων), ώστε αρκετά συχνά εκτοπίζονται θετικά υποδείγματα ζωής από τα ΜΜΕ.
