Στεφάνου Γρηγόρης

φιλολογία + διδασκαλία.

Νεανικό λεξιλόγιο -σημασία της γλώσσας

Διαγώνισμα Α΄Τετραμήνου στη Νέα Ελληνική Γλώσσα Α΄Λυκείου.

Ονομ/μο:…………………………………………..Ημερ/νια…………………………….Τμήμα:……..

Κείμενο

……………….Η δημιουργία και ανανέωση του νεανικού λεξιλογίου γίνεται με τέσσερις βασικούς τρόπους: Με αλλαγή σημασίας (π.χ. κόκκαλο “μεθυσμένος”),με δανεισμό κατά κύριο λόγο από τα αγγλικά (π.χ. χάι “κεφάτος, φτιαγμένος”)με επιλογές προτύπων σχηματισμού λέξεων, π.χ. το επίθημα -άς (γκραφιτάς, σκινάς, μεταλλάς, τσοπεράς κ.ά.) και με τροποποίηση λέξεων χωρίς αλλαγή της βασικής τους σημασίας (π.χ.ματσωμένος > ματσό) ……………………………………….

Γιατί όμως οι νέοι αναπτύσσουν δικούς τους τρόπους έκφρασης; Αυτό πιθανότατα συμβαίνει γιατί συλλειτουργούν τρεις παράγοντες. Κοινωνιολογικά, κάθε ηλικία έχει ιδιαίτερα γλωσσικά χαρακτηριστικά που συσχετίζονται με τις συνθήκες επικοινωνίας. Τα κοινωνικά δίκτυα των νέων είναι στενότερα1 από αυτά των ενηλίκων, γεγονός που εντείνει την πίεση σ αυτούς για γλωσσική συμμόρφωση με την παρέα. Ακόμη, η ανάγκη για γλωσσική ευγένεια που απαιτείται στην ενήλικη ζωή δεν έχει αναπτυχθεί ακόμη πλήρως κατά την εφηβεία. “Ετσι εξηγείται το ότι η χρήση μη «επίσημης» γλώσσας είναι μεγαλύτερη στη νεότητα από ό,τι στην ενήλικη ζωή. Ψυχολογικά, κατά τη νεανική ηλικία διαμορφώνεται η προσωπική και κοινωνική ταυτότητα. Με την ιδιαίτερη γλώσσα τους οι νέοι συμβολίζουν ότι ανήκουν σε μια ηλικία με δικά της ενδιαφέροντα και αξίες, που διαφέρει τόσο από τα παιδικά όσο και από τα ενήλικα χρόνια. Επικοινωνιακά, λειτουργίες της γλώσσας όπως η εκφραστικότητα, η πρωτοτυπία και το γλωσσικό παιχνίδι ίσως είναι ισχυρότερες στη νεανική ηλικία απ” ό,τι στη μετέπειτα ζωή.

Η γλώσσα των νέων αποτελεί αντικείμενο συζήτησης και αξιολόγησης τόσο στην προφορική επικοινωνία όσο και στα μέσα ενημέρωσης. Νέοι και ενήλικοι ομιλητές αξιολογούν τη γλώσσα των νέων με διαφορετικό τρόπο2. Η στάση των ενηλίκων είναι συχνά επικριτική και διορθωτική. Γονείς και δάσκαλοι αντιδρούν ιδιαίτερα αρνητικά απέναντι στο υβριστικό και βωμολοχικό λεξιλόγιο, χωρίς ίσως να αντιλαμβάνονται ότι το λεξιλόγιο αυτό έχει συγκεκριμένες (διαπροσωπικές, αξιολογικές) λειτουργίες και ότι η συχνότητά του μειώνεται με την είσοδο στην ενήλικη ζωή. Οι νέοι προσάπτουν στη γλώσσα τους αξίες θετικές όπως π.χ. ευθύτητα, αλληλεγγύη, ταύτιση με μια νεανική κουλτούρα. Θεωρούν ότι τους δίνει φτερά για να απελευθερώσουν τις φυλακισμένες σκέψεις τους, για ν αναπνεύσει η ψυχή τους3. Στα μέσα ενημέρωσης ,από την άλλη πλευρά , η στάση απέναντι στη νεανική γλώσσα κυμαίνεται ανάμεσα στην αποδοχή («γλωσσική δημιουργικότητα») και τον στιγματισμό («γλωσσική πενία»). Στην Ελλάδα, ο ημερήσιος και περιοδικός τύπος προβάλλει κατά κανόνα μια στρεβλωμένη εικόνα του νεανικού λεξιλογίου, παρουσιάζει τη γλώσσα των νέων ως κάτι «ακατανόητο» και την αξιολογεί με στερεότυπα (π.χ. συρρίκνωση του νεανικού λεξιλογίου σε «150 λέξεις») που δεν έχουν επιστημονική βάση. “Ενα τέτοιο στερεότυπο είναι η μη αναγνώριση του γεγονότος ότι οι κοινωνικές ομάδες αναπτύσσουν ένα ιδιαίτερο είδος λόγου που εξυπηρετεί την εσωτερική επικοινωνία της ομάδας, αλλά ταυτόχρονα ορίζει και την ταυτότητά..της. …………

( Πηγή: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, κείμενο διασκευασμένο του Γ.Ανδρουτσόπουλου)

Γιάννης Ανδρουτσόπουλος: διδάκτωρ γλωσσολογίας. Mεταδιδακτορικός υπότροφος της Γερμανικής Εταιρίας Ερευνών με ερευνητικό αντικείμενο τη γλώσσα των μέσων ενημέρωσης στη νεανική κουλτούρα.

Ερωτήσεις

  1. Υποθέστε πως, αφού διαβάσατε το παραπάνω κείμενο , θέλετε να ενημερώσετε τους συμμαθητές σας για το περιεχόμενό του. Για το σκοπό αυτό γράψτε μια περίληψη 100-120 λέξεων.                          ( 25 μονάδες).
  2. Να γράψετε από μία συνώνυμη λέξη, για καθεμία λέξη του κειμένου που τίθεται σε πλαίσιο.( Να λάβετε υπόψη τη σημασία που έχουν οι λέξεις στο κείμενο)                                                                                           ( 10 μονάδες)
  3. Α. Να εντοπίσετε τη δομή της τρίτης παραγράφου.               (5 μονάδες)

Β .Να αναγνωρίσετε τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η γλώσσα ,                       ( αναφορικά ή ποιητικά) στις περιόδους που υπογραμμίζονται.                                Copy a Post                                                             (6 μονάδες)

Γ. «….Με την ιδιαίτερη γλώσσα τους  οι νέοι συμβολίζουν ότι ανήκουν σε μια ηλικία με δικά της ενδιαφέροντα και αξίες, που διαφέρει τόσο από τα παιδικά όσο και από τα ενήλικα χρόνια.…» Να μετασχηματίσετε την προηγούμενη περίοδο ,απλοποιώντας το επίπεδο του λόγου, ώστε να χρησιμοποιηθεί σε διαφορετική περίσταση επικοινωνίας.                                                                                             (9 μονάδες)

Δ. «Η γλώσσα των νέων…..» Να χρησιμοποιήσετε τη λέξη γλώσσα σε δύο άλλες προτάσεις έτσι ώστε το νόημα της να αλλάξει ριζικά.                                                  (5 μονάδες)

Παραγωγή λόγου:

Σ ένα κείμενο 400-450 λέξεων που θα δημοσιευθεί σε νεανικό περιοδικό της περιοχής σας να αναφερθείτε στις αιτίες της «γλωσσικής κρίσης» . Τι πρέπει να γίνει κατά τη γνώμη σας για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα αυτό.                  (40 μονάδες)

Καλή επιτυχία

About these ads

19/12/2010 - Posted by | διαγωνίσματα έκθεσης α΄λυκ.

Τα σχόλια είναι κλειστά επί του παρόντος.

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 461 other followers

%d bloggers like this: