Στεφάνου Γρηγόρης

φιλολογία + διδασκαλία.

Επικοινωνιακό πλαίσιο

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Επιστολή.

  1. Διακρίνεται: α) Επίσημη-τυπική β) φιλική.
  2. Κλητική προσφώνηση (που θα δηλώνει τον αποδέκτη στον οποίο απευθύνεται το επιστολικό
    κείμενο). Η κλητική προσφώνηση μπορεί να εκφέρεται απέριττα ή να εμπλουτίζεται με κατάλληλους για την επικοινωνιακή περίσταση προσδιορισμούς: κύριε υπουργέ, αξιότιμε κύριε διευθυντά, αγαπητή «Ελευθεροτυπία», εκλεκτοί κύριοι σύνεδροι κ.λπ.
  3. Επισήμανση της αφορμής για τη σύνταξη της επιστολής (επιγραμματικά): με αφορμή πρόσφατο δημοσίευμα, στο οποίο αρθρογράφος σπίλωσε ανεπίτρεπτα…
  4. Εμπεριστατωμένη έκθεση θέσεων που αφορούν το επίμαχο θέμα (διαπιστώσεις, τεκμήρια, παραδειγματικές αναφορές, μαρτυρίες κ.λπ.).
  5. Έκφραση σκεπτικισμού, συγκρατημένης αισιοδοξίας του κειμενογράφου ή έκκληση προς τον
    αποδέκτη της επιστολής: να συμμεριστεί, κατανοήσει, ευαισθητοποιηθεί, ανταποκριθεί έμπρα­κτα, αναλάβει πρωτόβουλη δράση, κινητοποιήσει φορείς, συνταχθεί…
  6. Διατύπωση ευχαριστιών:

Ευχαριστώ για την προσοχή σας.

Ευχαριστώ για τη φιλοξενία (για επιστολή σε έντυπο)

Με τιμή…

Με ειλικρινή εκτίμηση…

Με ανυπόκριτο σεβασμό…

  1. Το ύφος του επιστολικού κειμένου συναρτάται με την επικοινωνιακή περίσταση: καταγγελτικό, επιθετικό, αιχμηρό, παρακλητικό, οικείο, άμεσο, σοβαρό, επίσημο, ελεύθερο, αυθόρμητο, αβίαστο, επίσημο σοβαρό, αντικειμενικό. Εξαρτάται κάθε φορά από τον παραλήπτη της επιστολής
  2. Περιεχόμενο: Ποικίλα θέματα: Γεγονότα της προσωπικής ζωής, ζητήματα σχετιζόμενα με τα ατομικά ενδιαφέροντα
  3. Γλώσσα:Καθημερινή, απλή, χρήση α` και β` ρηματικού προσώπου.
  4. Σκοπός: Επικοινωνία με τον παραλήπτη: Ενημέρωσή του για τα γεγονότα της προσωπικής του ζωής
  5. Εκμυστήρευση στοχασμών/επιθυμιών

 Συνέντευξη.

  1. Έχει τη μορφή ερωταπαντήσεων και δεν είναι ακριβώς το ίδιο με το διάλογο. Αυτός που κάνει τη συνέντευξη ερωτά συνήθως σύντομα και αυτός που δίνει τη συνέντευξη απαντά συνήθως πιο αναλυτικά με βάση κάποια επιχειρηματολογία, τεκμηρίωση κ. λ. π.
  2. Πρώτη προτεραιότητα κατά τη σύνταξη μιας συνέντευξης είναι να κατανοήσουμε τα επικοινω­νιακά δεδομένα: χρονική στιγμή, τοπικό πλαίσιο, πρόσωπα, θεματικός σκοπός, περιορισμοί κ.ά.
  3. Επειδή η συνέντευξη αποτελεί διαλογικό είδος άρρηκτα συνυφασμένο με την προφορικότητα του λόγου, δόκιμο είναι να αποφεύγουμε τον επιτηδευμένο και φορτικά στοχαστικό ή τυποποιη­μένο λόγο.
  4. Συμβατικά μια συνέντευξη αναχωρεί με τον ερωτώντα και επισφραγίζεται με τον ερωτώντα. (Αποκλίσεις σημειώνονται, αλλά δεν ακυρώνουν τον κανόνα).
  5. Είναι ευνόητο ότι το απαντητικό μέρος της συνέντευξης είναι ποσοτικά υπέρτερο από το ερωτη­ματικό σκέλος της επικοινωνίας.
  6. Συνήθως η συνέντευξη αφορμάται από γενικά θέματα, για να καταλήξει στο ειδικό που συνιστά άλλωστε και το λόγο ύπαρξης της συνέντευξης.
  7. Ο ερωτών χρησιμοποιεί το β` πληθυντικό ή σπανιότερα το β` ενικό ρηματικό πρόσωπο και το
    ερωτώμενο πρόσωπο απαντά κανονικά σε α` ενικό.
  8. Δόκιμο είναι η ερωτηματοθεσία να είναι σύντομη, καίρια, διακριτική και προπάντων προσανα­τολισμένη στο θεματικό κέντρο της συνέντευξης.
  9. Σε καμιά περίπτωση η στιχομυθία που αρθρώνεται δεν πρέπει να αγνοεί την ευπρέπεια, τη σοβα­ρότητα, τον αλληλοσεβασμό αλλά και το στοιχείο της αμεσότητας που κάθε μορφή διαλόγου οφείλει να διεγείρει.

Παρατηρήσεις:               

  1. Στο πλαίσιο της συνέντευξης επιτρέπεται η χρήση όλων σχεδόν των σημείων στίξης.
  2. Τα πρόσωπα της συνέντευξης δηλώνονται είτε ονομαστικά είτε περιγραφικά με βάση την κύρια ιδιότητα τους που αναδεικνύει η συγκεκριμένη επικοινωνιακή περίσταση: π.χ. ερ­γοδότης – υποψήφιος (για κατάληψη εργασιακής θέσης), δημοσιογράφος – υπουργός κ.λπ.

 Ομιλία, εισήγηση, διάλεξη, ανακοίνωση.

  1. Προσφώνηση: Ο ομιλητής απευθύνεται στο ακροατήριο του. Π.χ. κυρίες και κύριοι, κύριοι σύνεδροι κ.λπ.
  2. Πρόλογος: Ο αγορητής επιχειρεί εισαγωγή στο θέμα με επιγραμματική συντομία και διατυπώνει τη θέση του με καθαρότητα. Π.χ. Η εγκατάσταση της βιομηχανικής μονάδας που δρομολογείται διχάζει την κοινή γνώμη της τοπικής κοινωνίας. Προσωπικά φρονώ, εκτιμώ, αναγνωρίζω, τάσσομαι, τοποθετού­μαι, συντάσσομαι, συμμερίζομαι κ.λπ.
  3. Κυρίως θέμα-Έκθεση επιχειρημάτων: Παράθεση αδιαμφισβήτητων στοιχείων, δεδομένων, μαρτυριών, απόψεων ειδικών που φωτίζουν πολυοπτικά το θέμα. Επιστράτευση επιχειρημάτων που αναδεικνύουν την ορθότητα της θέσης του ομιλητή. Προβολή αντιρρήσεων, επιφυλάξεων, περιορισμών και αντίκρουση τους πειστικά. Π.χ Θα διατυπωθεί ίσως η αντίρρηση… Αναφορά στους κινδύνους που εγκυμονούνται από την απόρριψη της εκδοχής του ομιλητή.
  4. Επίλογος: Διατύπωση: ευχής, προτροπής, πρόβλεψης, συγκρατημένης αισιοδοξίας, βεβαιότητας…Π.χ Ας συνειδητοποιήσουμε ότι το εγχείρημα… Ευχής έργο θα αποτελούσε, αν… Είμαι πεπεισμένος ότι…Έχουμε το δικαίωμα να αισιοδοξούμε… Αν δεν κινηθούμε υπεύθυνα και αποφασιστικά… Σας καλώ να πυκνώσετε τις τάξεις.
  5. Γλώσσα: Ανάλογη προς το ακροατήριο. Χρήση α` πληθυντικού που δημιουργεί μια οικειότητα ανάμεσα στον ομιλητή και στο κοινό του, με το οποίο μοιράζεται το ενδιαφέρον για το υπό πραγμάτευση θέμα. Χρήση του α` ενικού προσώπου. Επιδίωξη της έμφασης, του τονισμού κάποιων σημείων, ώστε να καταστεί η ομιλία πιο ενδιαφέρουσα και να διευκολυνθεί ο ακροατής στην παρακολούθηση με τους εξής τρόπους:
  6. Ύφος: Ποικίλει ανάλογα με τις επικοινωνιακές περιστάσεις (οικείο, καθημερινό-επίσημο, σοβαρό, αποδεικτικό / πειστικό)

Παρατηρήσεις:

  1. Ο λόγος επιβάλλεται να είναι εύληπτος από το ακροατήριο.
  2. Ο ομιλητής πρέπει να μην πλατειάζει.
  3. Οφείλει να υιοθετεί το ύφος που αρμόζει στην επικοινωνιακή περίσταση.
  4. Ο ομιλητής δεν πρέπει να χαρακτηρίζεται από έπαρση και διάθεση επίδειξης εγκυκλοπαιδι­σμού.
  5. Ο ομιλητής τερματίζει την αγόρευση του με τη φράση: Σας ευχαριστώ που με ακούσατε…
  6. Η εισαγωγική περίοδος επιβάλλεται να κινητοποιεί το ενδιαφέρον του ακροατηρίου.
  7. Ενδείκνυται η χρήση του β` πληθυντικού ρηματικού προσώπου και του α` πληθυντικού.
  8. Πρέπει να διασφαλίζεται η προφορικότητα του λόγου (σύντομες, συνθηματικές φράσεις, α­μεσότητα λόγου, ρητορικές ερωτήσεις, παρενθετικές προτάσεις, χρήση εκφράσεων επιτονισμού, χρήσης του σχήματος της αντίθεσης, χρήση ερωταπόκρισης, χρήση της επιδοτικής σύνδεσης)

 Ημερολόγιο.

  1. Εξωτερικά γνωρίσματα: Χρονική και τοπική ένδειξη στην αρχή.
  2. Περιεχόμενο: Αφήγηση σημαντικών ή ασήμαντων γεγονότων της προσωπικής ζωής, ατομικών πράξεων. Παρουσίαση γενικότερων θεμάτων της κοινωνικής ζωής που υπέπεσαν στην προσοχή του γράφοντα. Έκθεση στοχασμών, διαλογισμών αφορμώμενων από τα παραπάνω.
  3. Γλώσσα: Χρήση α΄ ρηματικού προσώπου
  4. Ύφος: Προσωπικό, εξομολογητικό, ειλικρινές, αυθόρμητο, διάθεση εκμυστήρευσης.
  5. Σκοπός: Αυτοεπικοινωνία-εσωτερικός διάλογος, αυτοσυνείδηση, καταγραφή γεγονότων στη μνήμη.

 Καταγγελία.

  1. Ο συντάκτης ενός τέτοιου ιδιότυπου κειμένου οφείλει να έχει σφαιρωμένη εικόνα για το επίμαχο ζήτημα που προσεγγίζει, επίγνωση των ορίων του και κυρίως να γνωρίζει την ταυτότητα του αποδέκτη του καταγγελτικού κειμένου.
  2. Δομή: α) Αρχικά δηλώνεται το θέμα που θα πραγματευτεί το κείμενο και συνακόλουθα υπο­γραμμίζεται η αφορμή που υπαγόρευσε τη σύνταξη του καταγγελτικού λόγου. β) Στο κυρίως σώμα του κειμένου αιτιολογείται η αντίδραση του κειμενογράφου και επιχειρείται θεμελιωμένα η ενοχοποίηση ατόμου, φορέα, ομάδας στα μάτια της κοινής γνώμης. γ) Στο τέλος εκφράζεται με σαφήνεια η βούληση του συντάκτη να κινηθεί αποφασιστικά ση λή­ψη μέτρων.
  3. Η επικοινωνιακή περίσταση επιβάλλει την υιοθέτηση συγκινησιακού και επιθετικού τόνου, ενώ ενδείκνυται η χρήση του α` ενικού ή πληθυντικού ρηματικού προσώπου χωρίς φραστικές ακρό­τητες, αλόγιστη δραματοποίηση και εκτόξευση προσωπικών απειλών.

Υπόμνημα.

  1. Είναι γραπτή αναφορά σε πρόσωπο ή αρχή και αναφέρεται στην παρουσίαση και γνωστοποίηση καταστάσεων. Περιλαμβάνει προσφώνηση. Επιτρέπεται το α` και β` πρόσωπο.

Άρθρο.

  1. Η δημοσίευση του μπορεί να είναι σε σχολική εφημερίδα, σε εφημερίδα δήμου κ.λ.π.
  2. Ο τίτλος του πρέπει να είναι σύντομος, περιεκτικός, χιουμοριστικός, ειρωνικός με υπονοούμενα (ελλειπτική πρόταση / όχι έντονη χρήση ρημάτων).
  3. Επειδή μάλιστα το άρθρο έχει επικαιρικό χαρακτήρα, δηλαδή αφορμάται συνήθως από ένα επίκαιρο γεγονός, το οποίο σχολιάζει ή ερμηνεύει, είναι καλό στο άρθρο να πάρουμε ως αφορμή ένα τέτοιο γεγονός.
  4. Χρησιμοποιούμε γ` πρόσωπο για να εξασφαλίσουμε την απαραίτητη αντικειμενικότητα.

06/11/2012 Posted by | θεωρία έκθεσης γ΄ | Γράψτε ένα σχόλιο

τα χαρακτηριστικά δοκιμίου,άρθρου , επιφυλλίδας,πραγματείας,επιστολής,ομιλίας

ΕΙΔΗ ΔΟΚΙΜΙΩΝ

  ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ
 

 

Περιεχόμενο

ü  Παρατηρήσεις.

ü  Διατυπώσεις.

ü  Επισημάνσεις.

ü  Προβληματισμοί,

ü  Έκφραση των ιδεών του συγγραφέα.

ü  Ενασχόληση με ένα μόνο θέμα.

ü  Λογικό περιεχόμενο.

ü  Αξιόπιστη, ρεαλιστική απεικόνιση της πραγματικότητας.

ü  Απαιτούνται γνώσεις και όχι φαντασία.

ü  Παρατηρήσεις, προβληματισμοί, ιδέες του συγγραφέα αλλά και εμπειρίες, αισθήσεις, οράματα, προσωπικές συλλήψεις και αισθήματα του συγγραφέα.

ü  Βιωματικό περιεχόμενο.

ü  Πλασματική απεικόνιση της πραγματικότητας.

ü  Υποκειμενισμός.

ü  Ενασχόληση με ποικιλία θεμάτων.

Συγγραφέας ü  Κυρίαρχη η γνωστική ιδιότητα, ο γνωστικός οπλισμός. ü  Κυρίαρχη η ιδιότητα του λογοτέχνη, η ευαισθησία, η φαντασία, η υποκειμενικότητα.
Τρόποι πειθούς ü  Επίκληση στη λογική. ü  Επίκληση στο συναίσθημα.
Ύφος ü  Σοβαρό, επίσημο, αυστηρό. ü  Γλαφυρό, άμεσο, οικείο, προσωπικό.
 

 

Δομή

ü  Αυστηρή, λογική οργάνωση και διευθέτηση των ιδεών.

ü  Τριμερής δομή (πρόλογος-κύριο μέρος-επίλογος).

ü  Παραγωγική ή επαγωγική συλλογιστική πορεία.

ü  Νοηματικές ενότητες.

ü  Ύπαρξη συνοχής, συνεκτικότητας, αλληλουχίας.

ü  Ελεύθερη πραγμάτευσή του θέματος

ü  Περιήγηση στο χώρο των ιδεών.

ü  Συνειρμικές μεταβιβάσεις.

ü  Απουσία συνοχής.

 

 

Σκοπός

ü  Διερεύνηση του θέματος.

ü  Υπεράσπιση ή ανασκευή μιας θέσης.

ü  Πληροφόρηση.

ü  Πειθώ.

ü  Να διδάξει.

ü  Συναισθηματική συμμετοχή του δέκτη.

ü  Αφύπνιση της φαντασίας, της ευαισθησίας.

ü  Ανάπτυξη προβληματισμού.

ü  Τέρψη.

 

 

 

 

Γλώσσα

ü  Δηλωτική-κυριολεκτική.

ü  Αφηρημένες λέξεις-ειδικοί όροι.

ü  Λόγιες λέξεις.

ü  Συνεκτικά μόρια.

ü  Χρήση λέξεων-εκφράσεων που:

ü  Προσδιορίζουν το ποσοστό αλήθειας (πιθανώς, βεβαίως, ίσως).

ü  Φανερώνουν την οπτική γωνία θεώρησης των λεγομένων.

ü  Αποκαλύπτουν την πρόθεση αναδιατύπωσης (αναλυτικά, συνοψίζοντας).

ü  Χαρακτηριστικά επιστημονικού λόγου (ειδικό λεξιλόγιο).

ü  Συνυποδηλωτική-μεταφορική

ü  Παρέκκλιση από τη γλωσσική νόρμα. (Υ-Ρ-Α ή Υ-Ρ-Α-Α ή Υ-Ρ-Κ)

ü  Προφορικότητα στην έκφραση (χρήση καθημερινών λέξεων-εκφράσεων).

ü  Σχήματα λόγου.

ü  Χρήση συμβόλων.

ü  Εικονοπλαστικός λόγος που λειτουργεί συνειρμικά.

ü  Λέξεις-εκφράσεις με συγκινησιακή φόρτιση.

ü  Λογοτεχνικότητα-καλαίσθητη διατύπωση.

 

 

  ΔΟΚΙΜΙΟ ΕΠΙΦΥΛΛΙΔΑ ΑΡΘΡΟ
 

 

 

 

 

 

Περιεχόμενο

ü  Επιστιμονικό-εγκυκλοπαιδικό θέμα με γενικότερο μονιμότερο ενδιαφέρον.

ü  Θεωρητική προσέγγισή του.

ü  Αφόρμηση από γεγονός της επικαιρότητας.

ü  Αναγωγή σε παρατηρήσεις, σκέψεις διαχρονικού χαρακτήρα αναφορικά με θέματα επιστημονικά εγκυκλοπαιδικά

ü  Γράφεται από ειδικό σε κάποιο θέμα.

ü  Προορίζεται να δημοσιευθεί στον τύπο σε ειδική θέση (στο κάτω μέρος της σελίδας των εφημερίδων).

ü  Θέμα: γεγονός της επικαιρότητας.

ü  Παρουσίασή του με :

ü  Αντικειμενικά-πληροφοριακά στοιχεία που το γνωστοποιούν.

ü  Υποκειμενικά σχόλια-αξιολογήσεις που το ερμηνεύουν.

 

 

 

 

 

 

Γλώσσα

ü  Πλούσια, αισθητικά επεξεργασμένη, λογοτεχνική. ü  Δηλωτική

ü  Αναφορική

ü  Ειδικό λεξιλόγιο.

ü  Λόγιες εκφράσεις.

ü  Διάνθιση με λογοτεχνικές εκφράσεις, ανάλογα με το θέμα.

ü  Δηλωτική.

ü  Αναφορική.

ü  Στοιχεία προφορικότητας (α΄ πρόσωπο, μεταφορές) για την προσέγγιση του αναγνώστη.

 

Ύφος

ü  Προσωπικό.

ü  Οικείο.

ü  Λογοτεχνικό.

ü  Επίσημο.

ü  Σοβαρό.

ü  Αντικειμενικό.

ü  Αντικειμενικό.

ü  Σοβαρό.

 

 

Σκοπός

 

 

 

ü  Μετάδοση γνώσεων.

ü  Ανάπτυξη προβληματισμού πάνω σε θέματα διαχρονικού ενδιαφέροντος.

ü  Τέρψη.

ü  Μόρφωση,

ü  Καλλιέργεια.

ü  Ανάπτυξη προβληματισμού.

ü  Πληροφόρηση-ενημέρωση του δέκτη πάνω σε τρέχουσες εξελίξεις.

ü  Καθοδήγησή του προς τη διαμόρφωση γνώμης, άποψης.

ΠΡΑΓΜΑΤΕΙΑ

 

 

Περιεχόμενο

ü  Συστηματική, μεθοδική διερεύνηση, αντικειμενική-απρόσωπη ανάπτυξη ενός ειδικού επιστημονικού θέματος.

ü  Παρουσίαση όλων των πτυχών, διείσδυση σε λεπτομέρειες, εξάντληση του θέματος, εξαγωγή τεκμηριωμένων, οριστικών συμπερασμάτων.

Συγγραφέας ü  Επιστήμονας, ειδικός μελετητής.
Τρόποι πειθούς ü  Επίκληση στη λογική και αυθεντία.
 

Γλώσσα

ü  Δηλωτική, λιτή, ακαλόπιστη

ü  Επιστημονική ορολογία, ειδικό λεξιλόγιο

ü  Ακριβολογία

Ύφος ü  Σοβαρό, επίσημο, απρόσωπο, ψυχρό, αυστηρό, αντικειμενικό, ουδέτερο.
Κοινό-Δέκτης ü  Περιορισμένο, ειδικό κοινό επιστημόνων, μελετητών, επαγγελματιών.
Σκοπός ü  Μετάδοση συγκεκριμένων γνώσεων, μόρφωση του δέκτη.

 

ΕΠΙΣΤΟΛΗ

Εξωτερικές ενδείξεις ü  Χαιρετισμός –Προσφώνηση/αποφώνηση
 

Περιεχόμενο

ü  Ποικίλα θέματα:

ü  Γεγονότα της προσωπικής ζωής

ü  Ζητήματα σχετιζόμενα με τα ατομικά ενδιαφέροντα

 

Γλώσσα ü  Καθημερινή, απλή

ü  Χρήση α` και β` ρηματικού προσώπου.

Ύφος ü  Άμεσο, οικείο, ελεύθερο, αυθόρμητο, αβίαστο.
 

Σκοπός

ü  Επικοινωνία με τον παραλήπτη:

ü  Ενημέρωσή του για τα γεγονότα της προσωπικής του ζωής

ü  Εκμυστήρευση στοχασμών/επιθυμιών

 

ΟΜΙΛΙΑ

 

 

Εξωτερικές ενδείξεις

ü  Προσφώνηση-Αποφώνηση

ü  Εισαγωγική παράγραφος στην οποία ο ρήτορας αναφέρει το λόγο που τον έκανε ν` ανέβει στο βήμα, περιγράφει την κατάσταση, και διατυπώνει εν συντομία τη θέση του.

Περιεχόμενο ü  Ποικίλα θέματα.
 

 

Γλώσσα

 

 

 

 

 

Γλώσσα

ü  Ανάλογη προς το ακροατήριο

ü  Χρήση α` πληθυντικού που δημιουργεί μια οικειότητα ανάμεσα στον ομιλητή και στο κοινό του, με το οποίο μοιράζεται το ενδιαφέρον για το υπό πραγμάτευση θέμα.

ü  Χρήση του α` ενικού προσώπου

ü  Επιδίωξη της έμφασης, του τονισμού κάποιων σημείων, ώστε να καταστεί η ομιλία πιο ενδιαφέρουσα και να διευκολυνθεί ο ακροατής στην παρακολούθηση με τους εξής τρόπους:

ü  Χρήση εκφράσεων επιτονισμού

ü  Χρήσης του σχήματος της αντίθεσης

ü  Χρήση ερωταπόκρισης

ü  Χρήση της επιδοτικής σύνδεσης

 

Ύφος

ü  Ποικίλει ανάλογα με τις επικοινωνιακές περιστάσεις (οικείο, καθημερινό-επίσημο, σοβαρό, αποδεικτικό / πειστικό)
 

 

Σκοπός

ü  Να μοιραστεί ο ρήτορας το ενδιαφέρον για το υπό πραγμάτεση θέμα

ü  Να εκθέσει τις απόψεις του.

ü  Να πληροφορήσει.

ü  Να προβληματίσει.

ü  Να πείσει.

 

06/11/2012 Posted by | θεωρία έκθεσης γ΄ | Γράψτε ένα σχόλιο

   

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 461 other followers

%d bloggers like this: