Επειδή λοιπόν είχε καλή φήμη στη δημόσια ζωή και θαυμαζόταν όχι λιγότερο στην ιδιωτική του ζωή Εὐδοκιμῶν δέ δημοσίᾳ καί θαυμαζόμενος οὐχ ἧττον ἰδίᾳ τούς πολλούς κατεδημαγώγει καί παρέσυρε το λαό ακολουθώντας το σπαρτιατικό τρόπο ζωής. Γιατί , καθώς λένε, αυτή ήταν μια από τις πολλές ικανότητές τουκατεγοήτευε τῇ διαίτῃ λακωνίζων . Ἦν γάρ , ὥς φασι , μία δεινότης αὕτη τῶν πολλῶν ἐν αὐτῷ καίκαι ένας τρόπος να κερδίζει τους ανθρώπους να εξομοιώνεται με τους άλλους και να προσαρμόζεται μαζί τους μηχανή θήρας ἀνθρώπων , συνεξομοιοῦσθαι καί συνομοπαθεῖν τοῖς ἐπιτηδεύμασι καί ταῖς στις ασχολίες και στον τρόπο ζωής δεχόμενος ταχύτερες μεταβολές κι από το χαμαιλέοντα με τη διαφορά ότι εκείνος, όπως λένεδιαίταις , ὀξυτέρας τρεπομένῳ τροπάς του χαμαιλέοντος , πλήν ἐκεῖνος μέν , ὡς λέγεται , πρός ἕναδυνατεί να προσαρμόζεται σ’ ένα χρώμα, το λευκό· Για τον Αλκιβιάδη όμως που έκανε παρέα όμοια με καλούς και κακούς ἐξαδυνατεῖ χρῶμα τό λευκόν ἀφομοιοῦν ἑαυτόν · Ἀλκιβιάδῃ δέ διά χρηστῶν ἰόντι καί πονηρῶν τίποτα δεν υπήρχε που να μην μπορεί να μιμηθεί και που δεν το είχε δοκιμάσει αλλά στη Σπάρτη έδειχνε κλίση στη γυμναστικήὁμοίως οὐδέν ἦν ἀμίμητον οὐδ’ ἀνεπιτήδευτον , ἀλλ’ ἐν Σπάρτῃ γυμναστικός , εὐτελής , ήταν απλός, σοβαρός στην Ιωνία τρυφηλός, ευχάριστος, νωθρός στη Θράκη του άρεσε το κρασί, στους Θεσσαλούς η ιππασίασκυθρωπός , ἐν Ἰωνίᾳ χλιδανός , ἐπιτερπής , ῥᾴθυμος , ἐν Θράκῃ μεθυστικός , ἐν Θετταλοῖς και όταν συναναστρέφονταν με το σατράπη Τισσαφέρνη ξεπέρασε την περσική μεγαλοπρέπεια στο μεγαλείο και την ἱππαστικός , Τισσαφέρνῃ δέ τῷ σατράπῃ συνών ὑπερέβαλεν ὄγκῳ καί πολυτελείᾳ τήν Περσικήν πολυτέλεια.μεγαλοπρέπειαν .
ΚΕΙΜΕΝΟ 7 Μετά ταῦτα δέ οἱ στρατηγοί βραχέως ἕκαστος ἀπελογήσατο , ( οὐ γάρ προυτέθη σφίσι λόγος κατά τόν νόμον ) , καί τά πεπραγμένα διηγοῦντο , ὅτι αὐτοί μέν ἐπί τούς πολεμίους πλέοιεν , τήν δέ ἀναίρεσιν τῶν ναυαγῶν προστάξειαν τῶν τριηράρχων ἀνδράσιν ἱκανοῖς καί ἐστρατηγηκόσιν ἤδη , Θηραμένει καί Θρασυβούλῳ καί ἄλλοις τοιούτοις · και εἴπερ γέ τινας δέοι , και περί τῆς ἀναιρέσεως οὐδένα ἄλλον ἔχειν αὐτούς αἰτιάσασθαι ἤ τούτους οἷς προσετάχθη . Καί οὐχ ὅτι γε κατηγοροῦσιν ἡμῶν , ἔφασαν , ψευσόμεθα φάσκοντες αὐτούς αἰτίους εἶναι , ἀλλά τό μέγεθος τοῦ χειμῶνος εἶναι τό κωλῦσαν τήν ἀναίρεσιν . Τούτων δέ μάρτυρας παρείχοντο τούς κυβερνήτας καί ἄλλους τῶν συμπλεόντων πολλούς . Τοιαῦτα λέγοντες ἔπειθον τόν δῆμον · ἐβούλοντο δέ πολλοί τῶν ἰδιωτῶν ἐγγυᾶσθαι ἀνιστάμενοι · ἔδοξε δέ ἀναβαλέσθαι εἰς ἑτέραν ἐκκλησίαν · ( τότε γάρ ὀψέ ἦν καί τάς χεῖρας οὐκ ἄν καθεώρων ) , τήν δέ βουλήν προβουλεύσασαν εἰσενεγκεῖν ὅτῳ τρόπῳ οἱ ἄνδρες κρίνοιντο .
|
|
Μετά απ’ αυτά οι στρατηγοί |
| απολογήθηκαν ο καθένας σύντομα (γιατί δεν | |
| επιτράπηκε σ’ αυτούς να απολογηθούν όπως όριζε ο νόμος), | |
| και διηγούνταν όσα είχαν γίνει | |
| κι ότι αυτοί εναντίον των εχθρών έπλεαν | |
| κι ότι ανέθεσαν την περισυλλογή των ναυαγών | |
| σε άνδρες από τους τριήραρχους, ικανούς | |
| και που είχαν ήδη διατελέσει στρατηγοί, στο Θηραμένη | |
| και στο Θρασύβουλο και σ’ άλλους παρόμοιους. | |
| κι αν ίσως πρέπει κάποιους να κατηγορήσουν | |
| για την περισυλλογή | |
| κανέναν άλλο δεν μπορούν (να κατηγορήσουν) | |
| παρά αυτούς που είχαν αυτή τη διαταγή. | |
| Και είπαν ότι όχι επειδή μας κατηγορούν | |
| θα πούμε ψέματα λέγοντας πως αυτοί είναι οι αίτιοι, | |
| αλλά το μέγεθος του χειμώνα | |
| ήταν αυτό που εμπόδισε την περισυλλογή. | |
| Γι’ αυτά μάρτυρες παρουσίαζαν | |
| τους κυβερνήτες και πολλούς ακόμα από τους συμπλέοντες. | |
| Λέγοντας αυτά έπειθαν το λαό. | |
| Πολλοί από τους ιδιώτες ήθελαν να σηκωθούν | |
| και εγγυηθούν (για να αποφύγουν οι στρατηγοί τη φυλάκιση). | |
| Και φάνηκε καλό να αναβάλουν σ’ άλλη εκκλησία του Δήμου. | |
| (γιατί ήδη είχε αρχίσει να βραδιάζει και δε θα έβλεπαν τα χέρια) (που θα σήκωναν για την ψηφοφορία | |
| κι ανέθεσαν στη Βουλή αφού συντάξει προβούλευμα | |
| να εισηγηθεί με ποιο τρόπο οι άνδρες θα κρίνονταν. |
ΚΕΙΜΕΝΟ 8
Τοῖς μέν ἄλλοις οἷς ἔχομεν , ἅπερ ἤδη καί πρότερον εἶπον , οὐδέν τῶν ζῴων διαφέρομεν , ἀλλά πολλῶν καί τῷ τάχει καί τῇ ῥώμῃ καί ταῖς ἄλλας εὐπορίαις καταδεέστεροι τυγχάνομεν ὄντες · ἐγγενομένου δ’ ἡμῖν τοῦ πείθειν ἀλλήλους καί δηλοῦν πρός ἡμᾶς αὐτούς περί ὧν ἄν βουληθῶμεν , οὐ μόνον τοῦ θηριωδῶς ζῆν ἀπηλλάγημεν , ἀλλά καί συνελθόντες πόλεις ᾠκίσαμεν καί νόμους ἐθέμεθα καί τέχνας εὕρομεν , καί σχεδόν ἅπαντα τά δι’ ἡμῶν μεμηχανημένα λόγος ἡμῖν ἐστιν ὁ συγκατασκευάσας . Οὗτος γάρ περί τῶν δικαίων καί τῶν ἀδίκων καί τῶν καλῶν καί τῶν αἰσχρῶν ἐνομοθέτησεν , ὧν μή διαταχθέντων οὐκ ἄν οἷοί τ’ ἦμεν οἰκεῖν μετ’ ἀλλήλων . Τούτῳ καί τούς κακούς ἐξελέγχομεν καί τούς ἀγαθούς ἐγκωμιάζομεν . Διά τούτου τούς τ’ ἀνοήτους παιδεύομεν καί τούς φρονίμους δοκιμάζομεν · τό γάρ λέγειν ὡς δεῖ τοῦ φρονεῖν εὖ μέγιστον σημεῖον ποιούμεθα , καί λόγος ἀληθής καί νόμιμος καί δίκαιος ψυχῆς ἀγαθῆς καί πιστῆς εἴδωλόν ἐστιν .
|
Για τα άλλα που έχουμε |
| τα οποία και προηγουμένως ανέφερα, |
| δε διαφέρουμε σε τίποτα από τα ζώα, |
| αλλά από πολλά (ζώα) και στην ταχύτητα και στη δύναμη |
| και στα άλλα πλεονεκτήματα |
| συμβαίνει να είμαστε κατώτεροι. |
| αφότου όμως δημιουργήθηκε μέσα μας η ικανότητα να πείθουμε ο ένας τον άλλο |
| και να γνωστοποιούμε μεταξύ μας |
| αυτά που θέλουμε, |
| όχι μόνο από το να ζούμε σαν θηρία απαλλαγήκαμε, |
| αλλά και αφού συγκεντρωθήκαμε |
| και πόλεις ιδρύσαμε και νόμους θεσμοθετήσαμε |
| και τέχνες βρήκαμε, |
| και όλα σχεδόν όσα έχουν επινοηθεί από εμάς |
| ο λόγος τα συγκατασκεύασε μαζί μας. |
| Γιατί ο λόγος νομοθέτησε για τα δίκαια και τα άδικα |
| και για τα καλά και για τα κακά |
| που αν δεν είχαν ρυθμιστεί δε θα ήμασταν ικανοί |
| να συμβιώνουμε. |
| Μ’ αυτόν φανερώνουμε τους κακούς |
| και εγκωμιάζουμε τους καλούς. |
| Μ’ αυτόν εκπαιδεύουμε τους ανόητους |
| και δοκιμάζουμε τους φρόνιμους· |
| γιατί το να μιλάει κανείς όπως πρέπει |
| το θεωρούμε τη μεγαλύτερη απόδειξη της σωστής σκέψης |
| και ο λόγος της αλήθειας και του νόμου και του δικαίου |
| είναι το είδωλο της ενάρετης και ειλικρινούς ψυχής. |
Ενότητα 5ηΜΗ ΠΟΙΕΝ ΚΡΑΥΓΗΝ ΑΛΛΑ ΣΙΓΗ ΤΟ ΠΑΘΟΣ ΦΕΡΕΙΝ
| Γενομένων δέ τούτων, | Όταν έγιναν αυτά, |
| ὁ μέν ἀφικνεῖται εἰς τήν Λακεδαίμονα | αυτός φτάνει στη Σπάρτη |
| ἀγγελῶν τό πάθος | για να αναγγείλει τη συμφορά |
| γυμνοπαιδιῶν τε οὔσης τῆς τελευταίας | την ώρα που γινόταν η τελευταία από τις γυμνοπαιδίες |
| καί τοῦ ἀνδρικοῦ χοροῦ ὄντος ἔνδον | και στον αγωνιστικό χώρο βρισκόταν ο χορός των αντρών |
| οἵ δέ ἔφοροι | Οι έφοροι |
| ἐπεί ἤκουσαν τό πάθος | όταν άκουσαν τη συμφορά |
| ἐλυποῦντο μέν | λυπόντουσαν βέβαια |
| ὥσπερ, οἶμαι ἀνάγκη | όπως, νομίζω, ήταν φυσικό |
| οὐκ ἐξήγαγον μέντοι τόν χορόν | δεν απέσυραν όμως το χορό |
| ἀλλ’ εἴων διαγωνίσασθαι. | αλλά τον άφησαν να συνεχίσει τον αγώνα |
| Καί ἀπέδοσαν τά ὀνόματα | Και ανακοίνωσαν τα ονόματα |
| ἑκάστου τῶν τεθνεώτων | του καθένα από τους νεκρούς |
| πρός τούς οἰκείους | στους συγγενείς τους. |
| προεῖπον δέ ταῖς γυναιξί | προειδοποίησαν τις γυναίκες |
| μή ποιεῖν κραυγήν | να μην ξεσπάσουν σε κραυγές |
| ἀλλά φέρειν τό πάθος σιγῆ. | αλλά να υποφέρουν τη συμφορά σιωπηλά. |
| Τῆ δ’ ὑστεραία ἦν ὁρᾶν | Την επόμενη μπορούσε να δει κανείς |
| ὧν μέν ἐτέθνασαν οἱ προσήκοντες | όσων πέθαναν οι συγγενείς |
| ἀναστρεφομένους ἐν τῶ φανερῶ | να κυκλοφορούν μπροστά σε όλους |
| λιπαρούς καί φαιδρούς | με φωτεινά και χαρούμενα πρόσωπα, |
| ὧν δέ ἠγγελμένοι ἦσαν ζῶντες | από εκείνους που έμαθαν ότι ζουν οι συγγενείς τους |
| ὀλίγους ἄν εἶδες | λίγους θα έβλεπες |
| τούτους δέ περιόντας | και αυτούς να κυκλοφορούν |
| σκυθρωπούς καί ταπεινούς | σκυθρωποί και ντροπιασμένοι |
Ενότητα 4η Α’ «ΘΕΑΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΚΡΟΑΜΑΤΑ ΗΔΙΣΤΑ»
| Ὡς δ’ ἀφῃρέθησαν αἱ τράπεζαι | Μόλις απομακρύνθηκαν τα τραπέζια |
| καί ἔσπεισάν τε και ἐπαιάνισαν, | και πρόσφεραν σπονδές και έψαλαν τον παιάνα |
| ἔρχεται αὐτοῖς ἐπί κῶμον | έρχεται κοντά τους για να τους διασκεδάσει |
| Συρακόσιος τις ἄνθρωπος, ἔχων τε αὐλητρίδα | κάποιος άνδρας Συρακόσιος, έχοντας μια τραγουδίστρια |
| ἀγαθήν καί ὀρχηστρίδα τῶν τά θαύματα | καλή και μια χορεύτρια από εκείνες που μπορούν να |
| δυναμένων ποιεῖν, | παρουσιάσουν ακροβατικά νούμερα |
| καί παῖδα πάνυ γε ὡραῖον | και ένα νέο πολύ ωραίο |
| καί πάνυ καλῶς κιθαρίζοντα καί ὀρχούμενον. | που έπαιζε κιθάρα και χόρευε πολύ ωραία. |
| Ταῦτα δἐ καί ἐπιδεικνύς ὡς | Αυτά επιδεικνύοντας |
| ἐν θαύματι ἀργύριον ἐλάμβανεν. | για το καταπληκτικό θέαμα έπαιρνε αμοιβή. |
| Ἐπεί δέ αὐτοῖς ἡ αὐλητρίς μέν ηὔλησεν, | Κι όταν η τραγουδίστρια τραγούδησε, |
| ὁ δέ παῖς ἐκιθάρισε, καί ἐδόκουν μάλα | ο νέος έπαιξε κιθάρα κι έδειξαν κι οι δυο τους ότι τους |
| ἀμφότεροι ἱκανῶς εὐφραίνειν, εἶπεν ο | διασκέδασαν πολύ, είπε |
| Σωκράτης· Νή Δί’, ὦ Καλλία, τελέως ἡμᾶς | ο Σωκράτης· Μα το Δία, Καλλία, τέλειο |
| ἑστιᾷς. Οὐ γάρ μόνον δεῖπνον παρέθηκας, | δείπνο μας παρέχεις. Γιατί όχι μόνο μας παρέθεσες δείπνο |
| ἀλλά καί θεάματα καί ἀκροάματα ἥδιστα | αλλά μας προσφέρεις και πολύ ευχάριστα θεάματα και |
| παρέχεις [...]. | ακροάματα [...] |
| Ὁρῶ γάρ ἔγωγε τήνδε τήν ὀρχηστρίδα | Βλέπω αυτήν τη χορεύτρια |
| ἐφεστηκυῖαν | να περιμένει |
| καί τροχούς τινα αὐτῇ προσφέροντα. | και κάποιον να της δίνει στεφάνια. |
| Ἐκ τούτου δή ηὔλει μέν αὐτῇ ἡ ἑτέρα, | Στο σημείο αυτό το άλλο κορίτσι άρχισε να της παίζει τον αυλό, |
| παρεστηκώς δέ τις τῇ ὀρχηστρίδι | και κάποιος που έστεκε δίπλα στη χορεύτρια |
| ἀνεδίδου τούς τροχούς μέχρι δώδεκα. | κρατούσε ψηλά και της έδινε τα στεφάνια, μέχρι δώδεκα. |
| Ἡ δέ λαμβάνουσα ἅμα τε ὠρχεῖτο | Κι αυτή τα έπαιρνε και χόρευε |
| καί ἀνερρίπτει δινουμένους | και τα πετούσε ψηλά με τρόπο που να στριφογυρίζουν |
| σεντεκμαιρομένη ὅσον ἔδει ῥίπτεῖν ὕψος | υπολογίζοντας το ύψος στο οποίο έπρεπε να τα πετάξει |
| ὡς ἐν ῥυθμῷ δέχεσθαι αὐτούς. | ώστε να τα πιάνει με τη σειρά που έπεφταν. |
Ενότητα 3η Α’ ΗΔΕ Η ΗΜΕΡΑ ΤΟΙΣ ΕΛΛΗΣΙ ΜΕΓΑΛΩΝ ΚΑΚΩΝ ΑΡΞΕΙ
| Τοσαῦτα εἰπών καί διαλύσας τόν ξύλλογον ὁ Αρχίδαμος | Ο Αρχίδαμος, αφού είπε τόσα μόνο και αφού διέλυσε τη συγκέντρωση, |
| Μελήσιππον πρῶτον ἀποστέλλει ἐς τάς Ἀθήνας | στέλνει στην Αθήνα το Μελήσιππο |
| τόν Διακρίτου ἄνδρα Σπαρτιάτην, | το γιο του Διακρίτου, άντρα Σπαρτιάτη, |
| εἴ τί ἄρα μᾶλλον ἔνδοιεν οἱ Ἀθηναῖοι | μήπως τυχόν φανούν περισσότερο υποχωρητικοί οι Αθηναίοι |
| ὁρῶντες σφᾶς ἤδη ἐν ὀδῷ ὄντας. | όταν έβλεπαν αυτούς να βρίσκονται ήδη στο δρόμο. |
| Οἱ δέ οὔ προσεδέξαντο αὐτόν ἐς τήν πόλιν | Αυτοί όμως δεν τον δέχτηκαν ούτε στην πόλη, |
| οὐδ’ ἐπί τό κοινόν· | ούτε στην εκκλησία του δήμου και τις αρχές· |
| ἦν γάρ Περικλέους γνώμη πρότερον νενικηκυῖα | γιατί είχε επικρατήσει προηγουμένως η πρόταση του Περικλή, |
| κήρυκα καί πρεσβείαν μή προσδέχεσθαι | να μη δέχονται κήρυκα και πρέσβεις, |
| Λακεδαιμονίων ἐξεστρατευμένων· | ενώ οι Λακεδαιμόνιοι έχουν πια εκστρατεύσει εναντίον τους· |
| ἀποπέμουσιν οὖν αὐτόν πρίν ἀκοῦσαι | τον διώχνουν λοιπόν πριν να τον ακούσουν |
| καί ἐκέλευον ἐκτός ὅρων εἶναι αὐθημερόν, | και τον διέταξαν να βρίσκεται έξω από τα σύνορα την ίδια μέρα |
| τό τε λοιπόν αναχωρήσαντας επί τα σφέτερα αυτων | και στο εξής αφού αναχωρήσουν για την πατρίδα τους, |
| ην τι βούλωνται, πρεσβεύεσθαι. | αν θέλουν κάτι, να στέλνουν πρέσβεις. |
| Ξυπέμπουσί τε τω Μελησίππω αγωγούς, | Στέλνουν μαζί με το Μελήσιππο συνοδούς, |
| όπως μηδενί ξυγγένηται. | για να μη συναντήσει κανένα. |
| Ὁ δ’ επειδή επί τοις ορίοις εγένετο | Αυτός, όταν έφτασε στα σύνορα |
| και έμελλε διαλύσεσθαι, | και επρόκειτο να απομακρυνθεί, |
| τοσόνδε ειπών επορεύετο ότι | συνέχιζε την πορεία του αφού είπε αυτό μόνο ότι |
| «ήδε η ημέρα τοις Έλλησι μεγάλων κακων άρξει» | “αυτή η μέρα θα ‘ναι η αρχή μεγάλων συμφορών για τους Έλληνες”. |
Ενότητα 2η
Α. ΥΙΙΚΗ ΣΤΟΡΓΗ
| Λέγεται γοῦν ἐν Σικελία |
Λέγεται λοιπόν ότι στη Σικελία |
| (εἰ γάρ καί μυθωδέστερόν ἐστιν, ἀλλ’ ἁρμόσει |
(γιατί αν και μοιάζει με μύθο, ταιριάζει όμως |
| καί ὑμῖν ἅπασι τοῖς νεωτέροις ἀκοῦσαι) |
να την ακούσετε και εσείς όλοι οι νεότεροι) |
| ἐκ τῆς Αἴτνης ῥύακα πυρός γενέσθαι· |
ξεχύθηκε πύρινο ποτάμι από την Αίτνα· |
| τοῦτον δέ ῥεῖν φασιν ἐπί τέ τήν ἄλλην χώραν, |
λένε λοιπόν ότι έρεε προς την υπόλοιπη χώρα, |
| καί δή καί πρός πόλιν τινά τῶν ἐκεῖ κατοικουμέων. |
και μάλιστα προς κάποια από τις πόλεις που βρίσκονταν εκεί. |
| Τούς μέν οὖν ἄλλους ὁρμῆσαι πρός φυγήν, |
[Λένε ακόμη], ότι άλλοι άνθρωποι όρμησαν να φύγουν |
| τήν αὐτῶν σωτηρίαν ζητοῦντας, |
ζητώντας τη σωτηρία τους, |
| ἕνα δέ τινα τῶν νεωτέρων, |
κάποιος όμως από τους νεότερους, |
| ὁρῶντα τόν πατέρα πρεσβύτερον ὄντα |
επειδή έβλεπε ότι ο πατέρας του ήταν γέρος |
| καί οὐχί δυνάμενον ἀποχωρεῖν, |
και δεν μπορούσε να φύγει, |
| ἀλλά ἐγκαταλαμβανόμενον, |
και ότι μένει αποκλεισμένος, |
| ἀράμενον φέρειν. |
αφού τον σήκωσε στους ώμους του, τον μετέφερε. |
| Φορτίου δ’, οἶμαι, προσγενομένου |
Επειδή όμως προστέθηκε φορτίο, όπως νομίζω, |
| καί αὐτός ἐγκατελήφθη. |
αποκλείσθηκε και ο ίδιος. |
| Ὅθεν δή καί ἄξιον θεωρῆσαι τό θεῖον, |
Από αυτό το γεγονός αξίζει να προσέξουμε ότι το θείο |
| ὅτι τοῖς ἀνδράσιν τοῖς ἀγαθοις εὐμενῶς ἔχει. |
δείχνει συμπάθεια στους αγαθούς (ενάρετους) ανθρώπους. |
| Λέγεται γάρ κύκλῳ τόν τόπον ἐκεῖνον |
Γιατί, λέγεται ότι κυκλικά στον τόπο εκείνο |
| περιρρεῦσαι τό πῦρ καί σωθῆναι τούτους μόνους, |
έτρεξε η λάβα και σώθηκαν μόνο αυτοί, |
| ἀφ’ ὧν καί τό χωρίον ἔτι καί νῦν |
από τους οποίους και η τοποθεσία ακόμη και σήμερα |
| προσαγορεύεσθαι τῶν εὐσεβῶν χῶρον· |
ονομάζεται «χώρος των ευσεβών»· |
| τούς δέ ταχεῖαν τήν ἀποχώρησιν ποιησαμένους |
αντίθετα εκείνοι που έφυγαν γρήγορα |
| καί τούς ἑαυτῶν γονέας ἐγκαταλιπόντας, |
εγκαταλείποντας τους γονείς τους, |
| ἅπαντας ἀπολέσθαι |
χάθηκαν όλοι. |
