Στεφάνου Γρηγόρης

φιλολογία + διδασκαλία.

β΄ όρος σύγκρισης

Β’ ΟΡΟΣ ΣΥΓΚΡΙΣΗΣ

Ορισμός:
Όροι της σύγκρισης ονομάζονται δυο ουσιαστικά (που φανερώνουν πρόσωπα, ζώα, πράγματα, καταστάσεις, ιδιότητες) ή άλλα μέρη του λόγου, όταν συγκρίνονται μεταξύ τους.Α. Ο πρώτος (α’) όρος σύγκρισης δηλώνει το πρόσωπο ή το πράγμα, από το οποίο «ξεκινάμε», όταν κάνουμε σύγκριση.
Β. Ο δεύτερος (β’) όρος σύγκρισης δηλώνει το πρόσωπο ή το πράγμα, με το οποίο γίνεται η σύγκριση.

Παρατήρηση:

Για να έχουμε α’ και β’ όρο σύγκρισης πρέπει οπωσδήποτε στην πρόταση να υπάρχει επίθετο ή επίρρημα συγκριτικού βαθμού, ή άλλες λέξεις με συγκριτική σημασία.

Ως συγκριτικές λέξεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν:
  1. Επίθετα ή επιρρήματα συγκριτικού βαθμού
    π.χ. Ὁ ἔπαινος κρεττον πολλῶν χρημάτων ἐστί.
  2. Επίθετα ή επιρρήματα υπερθετικού βαθμού
    π.χ. Ἡ στρατεία ἐγένετο μεγίστη τῶν πρὸ αὐτῆς.
  3. Λέξεις με συγκριτική σημασία:
    1. επιρρήματα και λέξεις με επιτατική σημασία: μλλον, πλέον, χερον, λίγον, τι, πολύ, μάλιστα, διαφερόντως – ς, πολλ, σ, τοσούτ, κ.λ.π.
      π.χ. Μαθημάτων φρόντιζε μλλον χρημάτων.
    2. αντωνυμίες και επίθετα που έχουν συγκριτική έννοια: λλος, τερος, διάφορος, στερος, πρότερος, όσα (επίθετα) λήγουν σε –πλασιος (διπλάσιος, τριπλάσιος) κ.λ.π.
      π.χ. Ὄψόμεθα δὲ τὴν πόλιν διπλασίας μὲν ἢ νῦν τὰς προσόδους λαμβάνουσαν.
Α. Ο α’ όρος σύγκρισης μπορεί να είναι οποιοσδήποτε όρος της πρότασης και εκφέρεται ποικιλοτρόπως:
π.χ.
α.  ρετ σεμνοτέρα τῆς κακίας ἐφαίνετο. (ουσιαστικό σε θέση υποκειμένου)β. Τίνος δ’ ἐκποδὼν γενομένου μᾶλλον ᾔσθησαν οἱ πολέμιοι ἢ Ἀγησιλάου; (αντωνυμία σε θέση αντικειμένου)

γ. Ἀναγκαῖον ἦν συντομώτερον ἤ σαφέστερον διαλεχθῆναι. (επιρρηματικός προσδιορισμός)

Β. Ο β’ όρος σύγκρισης εκφέρεται με τους εξής τρόπους:
Β.1. Όταν είναι ουσιαστικό ή άλλη λέξη που χρησιμοποιείται αντί ουσιαστικού:

α. Με απλή γενική (συγκριτική)
π.χ. Τό ἡδὺ ἕτερον το γαθο ἐστιν.

β. Με το «» + ομοιόπτωτα προς τον α’ όρο
π.χ. Ἡ σιγή ἐστιν αἱρετωτέρα  λόγος.

Β.2. Όταν δεν είναι ουσιαστικό, αλλά κάποια άλλη λέξη ή φράση, με:
α. «» + ομοιότροπα προς τον α’ όρο
π.χ. Παίζων οὐδὲν ἧττον  σπουδάζων ἐλυσιτέλει τοῖς συνδιατρίβουσι.

β. «ντί», «πρ» + γενική
π.χ. Ἐλευθερία ἐστὶν αἱρετώτερον ντ πάντων τν γαθν.

γ. «παρ» + αιτιατική
π.χ. Ἡλίου ἐκλείψεις συνέβησαν πυκνότεραι παρ τ μνημονευόμενα.

δ. () «πρς» + αιτιατική
π.χ. Ὁ γὰρ ἄρχων Ἐπιτάδας ἐνδεεστέρως ἑκάστῳ παρεῖχεν  πρς τν ξουσίαν.

ε.  «κατ» + αιτιατική
π.χ. Ἄγις ἔτυχε σεμνοτέρας  κατ νθρωπον ταφῆς.

στ.  ς / στε + απαρέμφατο (όταν υπάρχει δυσαναλογία ανάμεσα στα μέρη που συγκρίνονται
π.χ. Ἀριστείδης δικαιότερος ἦν  στε τὸν τοῦ πλήθους φθόνον κφυγεν.

ζ.  + ονομαστική (συνήθως εννοείται το ρ. εἰμὶ ή άλλο ρήμα όμοιο με το ρήμα του πρώτου όρου)
π.χ. Ἀνδρὸς δυνατωτέρου  γώ (ενν.εἰμί).
Τοῖς μᾶλλον ἀκμάζουσιν  γ (ενν. κμάζω) παραινῶ τοιαῦτα λέγειν.

η.  + ολόκληρη πρόταση
π.χ. Τὰ ἐκείνων ἔργα μείζω ἐστὶν  ς τ λόγ τις ν εποι.

Β.3. Ο β’ όρος σύγκρισης είναι δυνατόν να παραλείπεται:

  1. Όταν εννοείται από τα συμφραζόμενα
    π.χ. Ἤρξατο λόγου Φαρνάβαζος· καὶ γὰρ ἦν πρεσβύτερος (γησιλάου).
  2. Όταν είναι αντίθετος προς τον β΄ όρο
    π.χ. Ἐν εἰρήνῃ οἱ ἱδιῶται ἀμείνους τὰς γνώμας ἔχουσιν ( ν πολέμω).

Β.4. Μερικές φορές ο β’ όρος σύγκρισης είναι δυνατόν να εκφέρεται βραχυλογικά με τις γενικές: «τοῦ ὄντος», «τοῦ δέοντος», «τοῦ δικαίου», «τοῦ προσήκοντος», «τοῦ λόγου» κ.ά. που ισοδυναμούν με «ἢ» + πρόταση
π.χ. Ἡ κακία ἐφαίνετο λευκοτέρα καὶ ἐρυθροτέρα το ντος (ἢ ὄντως ἦν).

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΕΣ ΛΕΞΕΙΣ Α’ ΟΡΟΣ ΣΥΓΚΡΙΣΗΣ Β’ ΟΡΟΣ ΣΥΓΚΡΙΣΗΣ
Παραθετικά επιθέτων και επιρρημάτων

Λέξεις με συγκριτική σημασίαΕΚΦΕΡΕΤΑΙ:

Με ποικίλους τρόπουςΕΚΦΕΡΕΤΑΙ:

  • Με γενική συγκριτική
  • Με ἢ + ομοιόπτωτα ή ομοιότροπα με τον α’ όρο

Σπανιότερα

  • ντ / πρ + γεν., παρ + αιτ., () πρς + αιτ.,  κατ+ αιτ.,  / ς / στε + απαρέμφατο  + ονομαστική,  + πρόταση
  • Βραχυλογικά

 

Advertisements

20/02/2013 - Posted by | θεωρία συντακτικού αρχ

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Σχολιάστε

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: